ZDK odobrio 2,38 miliona KM podrške registrovanim farmama goveda
Početna/Politika/Analiza
Analiza

Ženevski institut: Zašto je važno integrirati zapadni Balkan u EU

Ako i dalje vjerujemo u ideju EU u njenom totalitetu, prijem evropskih zemalja u Uniju ne treba dovoditi u pitanje, već ohrabrivati.

Ženevski The Graduate Institute objavio je ekstenzivnu analizu po nazivom „Zašto proširenje EU? Geopolitička perspektiva“.  Autorica je ugledna profesorica Christina Griessler istraživačica pri Mreži za političku komunikaciju (netPOL) i šefica Katedre za komparativnu politiku s fokusom na centralnu i istočnu Evropu pri  Univerzitetu Andrassy u Budimpešti.

Fokus analize stavljen je na argumentiranje potrebe integriranja zapadnog Balkana u Evropsku uniju. U dijelu teksta:  „Zašto integrirati prostor Zapadnog Balkana?“

U nastavku donosimo dio teksta koji se odnosi na zapadni Balkan.

Pogled na mapu već bi mogao dati odgovor na pitanje zašto ima smisla integrirati zemlje Zapadnog Balkana u EU. Zemlje su okružene drugim državama članicama EU. (Stefanie) Dreiack tvrdi da se zemlje zapadnog Balkana mogu čak smatrati lociranim „unutar, izvan i ’između’ Evropske unije“.  Dolazak u Grčku iz srednje Evrope znači prelazak kroz zemlje zapadnog Balkana. Kada zapadni Balkan postane dijelom EU, Bugarska, Rumunija i Grčka izgubile bi vanjsku granicu EU i dobile nove EU komšije.

Ublažile bi se prepreke pri prekograničnoj saradnji, transportu i uopće međuljudskim kontaktima. (Milenko) Petrović i (Nikolaos) Tzifakis tvrde da je Komisija EU počela da uzima u obzir geopolitičke odlike zemalja zapadnog Balkana prilikom iznošenja argumenta za njihovo pristupanje EU. Zbog lokacije regiona, EU je potreban pristup infrastrukturi zapadnog Balkana kako bi poboljšala njihovu međupovezanost u oblastima transporta, energetike i telekomunikacija. Stoga, u okviru Transportne zajednice, koja je osnovana 2017. godine i koju čine članice EU i šest država Zapadnog Balkana, EU osigurava obimna sredstva za projekte koji olakšavaju integraciju infrastrukture zapadnog Balkana u EU.

S druge strane, zemlje Zapadnog Balkana usvajaju pravila i propise EU u oblasti transporta. Povezivanje Transevropske transportne mreže (TEN-T) sa mrežama regiona je korisno ne samo za zapadni Balkan, već i za čitav kontinent. Geografski raspored zemalja ne može se zanemariti. Granice bi se mogle iscrtati na osnovu orijentira, ali ljudi su – zbog ličnih razloga i potreba – nastojali prevazići granice da bi se (ponovno) povezali sa svojim susjedima. Nažalost, u nekim krugovima prevlađujući animozitet među ljudima može se objasniti interesima političkih elita da podstaknu tenzije u društvima u regionu kako bi ojačali svoju više nacionalističku političku poziciju.

Međutim, pokazalo se da lične veze među ljudima stvaraju bogatstvo na ekonomskom, kulturnom i društvenom polju. EU je priznala da su zemlje zapadnog Balkana njihovi susjedi, da su - uprkos granicama - povezane i da je, kako su granice prilično umjetne, njihovo prevazilaženje cilj. EU ne može sebe da vidi kao izoliranu jedinicu koja može sama da brine o sebi.

Ova činjenica postaje posebno očigledna u vezi sa sigurnosnim pitanjima. Nakon raspada Jugoslavije ranih 1990-ih, iskustvo rata na kontinentu je izazvalo šok za Evropu. Evropa u to vrijeme nije bila spremna da se pozabavi tim pitanjem na odgovarajući način. Postojao je strah da bi se ratovi mogli preliti na susjedne zemlje, stvarajući osjećaj nesigurnosti. Od početka su Evropska ekonomska zajednica, a kasnije i EU, zahtijevale da zemlje u regionu uspostave politički dijalog i da sarađuju na konkretnim pitanjima kako bi ponovo uspostavile povjerenje.

Da bi potakle stabilnost, zemlje bivše Jugoslavije i Albanija dobile su obećanje da će biti uključene u evropsku porodicu. Sada, s kašnjenjem EU proširenja i pojavom drugih stranih aktera u regionu, sigurnost je ponovo predmet pažnje EU. To je pokazao priliv migranata 2015. godine, koji je zahtijevao potrebu da EU blisko sarađuje sa zemljama na njenoj južnoj granici kako bi upravljala protokom ljudi koji se probijaju u centralnu i zapadnu Evropu.

Međutim, postao je zadatak zemalja koje nisu članice EU da zatvore pristup tvrđavi Evropa u ime EU. Opet, geografsku lokaciju treba uzeti u obzir kada se raspravlja o razlozima dovođenja zemalja, ako ne u EU, onda barem u sferu utjecaja EU. Očuvanje mira i stabilnosti je od zajedničkog interesa za susjedne regije.

EU je najveći trgovinski partner zemalja zapadnog Balkana. Iako zemlje zapadnog Balkana čine prilično malu grupu, s fragmentiranim ekonomskim strukturama, malim tržištima i ukupnom niskom kupovnom moći, neke članice EU imaju interes da povećaju svoja ulaganja i prošire poslovne mogućnosti u regionu. Ekonomska međusobna povezanost evropskih zemalja širom evropskog kontinenta je očigledna – međutim, tržište EU, zbog svoje veličine, vuče i druge manje ekonomije bliže sebi, čak ih dovodi u stanje zavisnosti.

Da bi bile ekonomski održive, ekonomije moraju uspostaviti trgovinske odnose s EU. Zemlje u susjedstvu EU su ili pregovarale o bilateralnom pristupu tržištima EU ili pokušavaju ispuniti kriterije za članstvo u EU kako bi mogle uživati njegove prednosti. Ideje za djelimičnu integraciju privreda u tržište EU još jednom pokazuju koliko su zemlje, posebno susjedne, već povezane  s EU i povezane jedna s drugom. Zemlje regiona Zapadnog Balkana traže strane investicije, posebno iz EU, a s njima i prijeko potrebno otvaranje radnih mjesta.

Prilično slabe ekonomije i relativno visoka stopa nezaposlenosti, posebno među mlađom populacijom, znače da ljudi napuštaju region kako bi pronašli posao negdje drugdje u Evropi. Zbog odliva mozgova i nastojanja da se traže bolje mogućnosti za obrazovanje i zapošljavanje negdje drugdje, ljudi iz regije Zapadnog Balkana već su se preselili i nastanili u EU.

 Njihova porodica, rođaci i prijatelji i njihovi kulturni korijeni često su još uvijek smješteni u regiji, što zahtijeva lični napor u uspostavljanju veze između matične i zemlje gdje borave. Povremeno, zemlje boravka postaju sve više dom nakon nekog vremena. Ljudi su još jedan razlog zašto proširenje EU ima smisla.

Prema podacima iz 2021. godine, ukupna populacija šest zemalja Zapadnog Balkana iznosi oko 17,7 miliona ljudi. Prihvaćanje zemalja u zajedničku uniju ima smisla kada se ima u vidu da su se mnogi ljudi sa zapadnog Balkana već preselili u EU i da su od suštinskog značaja za ekonomije svojih zemalja domaćina. Odliv mozgova je veliki problem za region, dok je imigracija kvalificirane radne snage korisna za privrede za ekonomiju EU. Životni aranžmani ljudi prelaze (nacionalne i EU) granice i uspostavljanjem novih odnosa stvaraju životne prostore koji obuhvaćaju više od jedne zemlje.

Evropska historija je generacijama doprinijela uspostavljanju razlika i podjela među ljudima. Zar ne bismo trebali početi da radimo zajedno kako bismo pronašli zajednički jezik i poboljšali živote svih na evropskom kontinentu?

Može li EU ujediniti kontinent?

Imperije koje dijele Evropu, promjene vanjsko-političkih utjecaja, države pod tutorstvom, autokratije, demokratije, genocid, ugnjetavanje, ubistva, rat - Evropa je vidjela sve. Nakon Drugog svjetskog rata, kada su se Njemačka i Francuska udružile da izgrade prijateljski odnos, zasađeno je sjeme Evropske unije koja ima za cilj da prevaziđe zločine iz prošlosti i da dobrobit svog naroda stavi u središte.

Ako i dalje vjerujemo u ideju EU u njenom totalitetu, prijem evropskih zemalja u Uniju ne treba dovoditi u pitanje, već ohrabrivati. EU ne treba postavljati nove barijere ili prepreke, već podržavati njihovo prevazilaženje. Iako bi u ovom trenutku moglo biti nekih praktičnih problema s proširenjem EU, važno je ne izgubiti širu sliku i raditi na ostvarenju ideja EU. To također znači podršku i pružanje iskrene pomoći zemljama u susjedstvu.

Evropa je kontinent koji nije samo geografski određen prostor, već je uklopljen u kulturne, ekonomske i političke odnose. Realnost je da, iako zvanično nisu članice EU, države zapadnog Balkana su dio Evrope i veze između država i naroda postoje.

Globalizacija znači da su zemlje zapadnog Balkana prinuđene da pronađu partnera od povjerenja i podrške uz kojeg će moći ekonomski da se takmiče. EU je, zbog svoje blizine, najočitiji i najlogičniji partner. Proširenje EU mora se posmatrati u širem kontekstu geografije, svjetske politike, globalizacije i društvenih veza. EU nije izolirana, već ugrađena u kontinent. Ne možete zanemariti svoje komšije.


Komentari

Ovaj članak nije moguće komentarisati.