Dokument o političkim i ideološkim cijevima velikosrpskog pokušaja osvajanja Bosne i Hercegovine

Prvi i osnovni razlog agresije na R BiH 1992-1995. je prije svega velikosrpska ideologija (ideologija srpskog nacionalizma), koja BiH već 150 godina drži sastavnim dijelom Velike Srbije, iako u BiH živi 1/3 Srba. Ovu činjenicu je ideologija SKJ o «bratstvu i jedinstvu» kao već ostvarenom povijesnom stanju, do te mjere zatrla, da je običnim ljudima izgledalo kao da je san o Velikoj Srbiji definitivno otišao u muzej starina.

Drugi dodatni razlog agresije na R BiH je vojno strategijska doktrina JNA, koja je BiH još od 1945. godine tretirala kao glavno područje za odsudnu odbranu Jugoslavije. Po toj doktrini pad BiH bi bio pad Jugoslavije. Oba navedena razloga su direktno i neizbježno vodile u agresiju na R BiH, tako da se može konstatovati da je rat započeo znatno prije 6. aprila 1992. godine. Pripreme za ratne operacije u BiH su pored ostalog obuhvatale i slijedeće: prebacivanje gotovo svih jedinica JNA iz Slovenije i Hrvatske u BiH; dislociranje jakih snaga iz Srbije (užički korpus) i Crne Gore (titogradski korpus) u BiH.

Državni i vojni vrh bivše Jugoslavije je u planu RAM utvrdio teritoriju koju će zauzeti za ostvaranje ideje jedna država za sve Srbe. Po planu RAM u zamišljenu Jugoslaviju (Veliku Srbiju) je trebala ući cijela BiH osim zapadne Hrecegovine. U realizaciji ovoga plana primjenjena je strategija stvaranja marionetskih režima na prostoru BIH, odnosno strategija otimanja i unošenja BiH u sastav susjednih država. Strategija stvaranja marionetskih režima u BiH je 1991-1992. godine prošla kroz dvije faze specijalni rat i totalni ili klasični rat.

U prvoj fazi se navedena strategija pokušala realizirati kroz sadržaje specijalnog rata i prošla kroz tri etape: u prvoj etapi prije demokratskih izbora u BiH pružala se politička podrška onim političkim snagama preko kojih bi se BiH lakše pripojila ostatku Jugoslavije (pokret za Jugoslaviju); druga etapa je predstavljala političke pritiske na političke pretstavnike Bošnjaka da se prihvati pošto-poto koncept ostatka Jugoslavije (pokušaj historijskog dogovora u Beogradu); treća etapa se ogledala u pokušaju da cijela oficijelna vlast u R BiH, sama po sebi postane marionetska i prihvati koncept ostatka Jugoslavije i tako čitavu R BiH uključi u ostatak Jugoslavije, odnosno Velike Srbije. Ova etapa je nastupila nakon međunarodnog priznanja R BiH, pošto se uvidjelo da ni najači politički pritisci, podsticani snažnom demonstracijom vojne sile koncentrisane u već fašiziranoj JNA ne daju rezultate.

Druga faza sprovođenja strategije stvaranja marionetskih režima u R BiH počinje se realizirati u uslovima totalnog rata, kada je specijalni rat protiv R BiH apsorbovao i oružanu borbu kao glavni sadržaj klasičnog rata. Tako tokom agresije na R BiH nastaju tri marionteska režima, za svaki konstitutivni narod po jedan: tzv Republika Srpska, tzv. Herceg Bosna i tzv. AP «Zapadna Bosna». Tzv. Republika Srpska je upravo nastala 09. 01. 1992. godine, u uslovima specijalnog rata protiv BiH, ( a ne kao historijska potreba i legitiman čin, ili kao politički odgovor na proglašenje nazavisnosti RBiH). Tzv. Republika Srpska je nastala kao proizvod dotadašnjih aktivnosti državnog i vojnog rukovodstva Jugoslavije da se kroz formu ostatka Jugoslavije zapravo realizira ideja stvaranja Velike Srbije.

Još tokom 1991. godine u BiH je bilo formirano 5 tzv. srpskih autonomnih oblasti, od kojih je najveća i najvažnija bila tzv. autonomna oblast Bosanska krajina. Njeno formiranje je pratio elaborat pod nazivom «Bosanska krajina, konstitutivni činilac nove jugoslovenske federacije». Ovaj elaborat je zanimljiv, jer predstavlja značajan dokument u kreiranju i servisiranju ideoloških i političkih ciljeva poslednjeg velikosrpskog pokušaja osvajanja BiH. Ovaj elaborat je zanimljiv zato što je njegova koncepcija praćena i prilikom formiranja tzv. Republike Srpske 9. 01. 1992. godine.

Ideja o Bosanskoj krajini kao konstitutivnom činiocu nove jugoslovenske federacije je pojava vezana za raspad bivše jugoslovenske federacije, što znači da je u tom periodu nastala i svoju funkciju završila početkom 1992. godine, ugrađivanjem u stvaranje tzv. Republike Srpske. Iako je zadatak autora elaborata bio da navođenjem historijskih, demografskih, političkih, ekonomskih, geografskih i komunikacijskih obilježja Bosanske krajine, opravdaju uspostavljanje tzv. AP Bosanska krajina, pojedini segmenti elaborata daju naslutiti da je tadašnji koncept regionalnog organiziranja u BiH od početka bio u funkciji stvaranja Velike Srbije.

Osim ovoga, elaborat je očigledan primjer manipulacije historijskih činjenica u cilju stvaranja, kako se to obično imenuje velikosrpskog državnog koncepta. Ovo naravno nije ništa nepoznato. Naime poznato je da su unutar raspada bivše Jugoslavije «legende i ideološka iskrivljavanja» bile kreacija profesionalnih intelektualaca, a ne amatera (koji su ih slijedili). Veliki broj srpskih intelektualaca, koji su u tome učestvovali, imali su zlokobnu ulogu u kreiranju i srevisiranju ideoloških i političkih ciljeva poslednjeg velikosrpskog koncepta.

Elaborat se sastoji iz dva dijela: tekstualnog i priloga u obliku tabela i karata. Tekstualni dio čine polazne osnove i 6 tematskih cjelina, a u prilozima se jedan dio tabela i karata odnosi na AP Bosanska krajina, a drugi na ujedinjenu tzv. AP Bosanska krajina i tzv. Srpska krajina u Republici Hrvatskoj.

Elaborat počinje Polaznim osnovama u kojima se prezentiraju uzroci, geneza i evolucija koncepta regionalizacije u BiH i konstatuju «...Sa današnjeg stepena saznanja i procjene kakva će biti buduća Jugoslavija, a polazeći od stanovišta i uvjerenja da će Bosanska krajina, zajedno sa Srpskom krajinom, činiti u geografskom pogledu zapadni dio nove Jugoslavije, bitno se mijenja i odnos prema konceptu regionalnog organizovanja».

Imajući u vidu da su Bošnjaci i Hrvati, mimo volje bosanskih Srba, kao jednog od konstitutivnih naroda podnijeli zahtjev EZ-u za priznavanje nezavisnosti BiH, po mišljenju autora elaborata, slijedeći logiku demografsko-istorijskih i geopolitičkih kriterijuma, Bosanska krajina bi trebalo da se ujedini sa dijelovima tzv. Srpske republike krajina (Likom, Kordunom, Banijom i zapadnim dijelovima Slavonije, a Baranja i istočni dijelovi Slavonije pripojili bi se Vojvodini).

Osim ovoga po mišljenju autora elaborata, i dijelovi dobojske regije koja je najvećim dijelom pripadala Vrbaskoj banovini, trebalo bi da se pripoje Bosanskoj krajini. Ovako uspostavljena Bosanska krajina, dalje se navodi u elaboratu, bila bi samo djelimična realizacija krajnjeg koncepta, koji je išao ka tome da 27 do 31 opštine zapadnog dijela Bosne čine federalnu jedinicu, koja bi i kao takva prostorno bila manja od nekadašnje Vrbaske banovine. Na ovakav jedinstven prostor, tzv. AP Bosanska krajina, po mišljenju autora elaborata, navodno polaže pravo, ne samo po osnovu geografskih i ekonomskih već i istorijskih, demografskih i političkih obilježja i specifičnosti, koje su prezentirane u prve tri tematske cjeline elaborata.

Svijesnim iskrivaljavanjem i tendecioznim tumačenjem podataka iz historije Bosanske krajine, u prvoj cjelini pod nazivom «Istorijski okvir», autori elaborata su htjeli dokazati kako se Bosanska krajina kao širi geografsko-politički prostor, formirala i kao posebna etnička, antropogeografska i etnografska cjelina. Po njihovim tvrdnjama to je onda bila istorijska osnova svih ranijih i kasnijih administrativno-upravnih jedinica, koje su se nekad širile a nekad sužavale, a punu formu su dobile obrazovanjem Vrbaske banovine 1929. godine i Oblasnog NOO i Operativnog štaba Bosanske krajine u NOP-u.

Manipulacije autora u drugoj tematskoj cjelini elaborata pod nazivom «Demografska obilježja» polaze od toga da su navodno Turci naseljavali Srbe kao kmetove, dok su oni zaposjedali utvrđena mjesta i krajiške gradove i u globalu su usmjerene na dokazivanje kako su vitalne karakteristike srpskog stanovništva u Bosanskoj krajini narušene s jedne strane genocidom u toku drugog svjetskog rata, te ekonomskom marginalizacijom i migracijama s druge strane, kao da navedeni faktori nisu uticali na demografsku strukturu Bošnjaka i Hrvata.

Premda se u polaznim osnovama, u ostvarivanju teritorijalne veze AP Bosanska krajina sa bijeljinskom regijom i preko nje sa ostatkom Jugoslavije, izričito preferira metod demografske supstitucije, a ne egzodus, u trećoj cjelini elaborata pod nazivom «Društveni i politički život», iznosi se teza o pobjedničkim i pobjeđenim narodima, i u tom kontekstu zahtjevi za kažnjavanje «poraženog krivca». Po mišljenju autora elaborata, zahvaljujući doprinosu srpskih jedinica Bosanske krajine, Like, Banije, Korduna i Slavonije, omogućeno je da BiH i Hrvatska dobiju status republika. Međutim, Titovom politikom, koja se prema tvrdnjama autora kadrovski oslanjala na predstavnike naroda poraženih u prvom i drugom svjetskom ratu, spriječeno je povezivanje Krajina u jednu republiku.

Treća cjelina elaborata se završava konstatacijom, kako je tada administrativno podjeljeni srpski narod na prostoru Krajina i u vrijeme nastanka elaborata, navodno ponovo na udaru i predmet je nagodbi u kojima glavnu riječ vode poraženi saveznici iz drugog svjetskog rata i zaključuje: «Zbog toga se rat nastavlja tamo gdje je 1945. godine zaustavljen, jer poraženi krivac nije kažnjen».