Saudijska Arabija obustavlja dio isporuka nafte Evropi: Aramco kupcima javio da u oktobru neće dobiti ugovorene količine

Saudijski Aramco, jedan od najvećih proizvođača nafte na svijetu, obavijestio je najmanje dvije evropske rafinerije da u oktobru neće dobiti ugovorene količine saudijske sirove nafte, nakon što je napad bespilotnim letjelicama teško oštetio strateški naftovod Istok–Zapad kojim se nafta transportuje prema Crvenom moru.

Reuters je, pozivajući se na Bloomberg i izvore upoznate sa situacijom, objavio da su kupci obaviješteni o obustavljanju oktobarskih isporuka. Aramco se zasad nije javno oglasio o tim informacijama.

Problem je nastao nakon napada na saudijsku energetsku infrastrukturu kojim su oštećene tri pumpne stanice na naftovodu Istok–Zapad, poznatom i kao Petroline. Napad je doveo i do privremene obustave operacija u Yanbuu, velikom saudijskom naftnom terminalu na Crvenom moru.

Naftovod povezuje područje Abqaiqa na istoku Saudijske Arabije s Yanbuom na zapadnoj obali i predstavlja jednu od strateški najvažnijih energetskih arterija te države.

Njegov značaj posebno je povećan zbog mogućnosti da se saudijska nafta transportuje prema Crvenom moru bez prolaska kroz Hormuški tjesnac. Prema podacima Međunarodne agencije za energiju, Aramco je kapacitet sistema povećao na oko sedam miliona barela dnevno, iako takav kontinuirani nivo transporta nije potvrđen u praksi.

Problemi s evropskim isporukama nisu počeli tek s oktobarskim ugovorima. Reuters je 15. septembra objavio da je Saudijska Arabija već otkazala pojedine pošiljke namijenjene evropskim rafinerijama, dok je poljski Orlen počeo hitno tražiti alternativne dobavljače.

Situacija je potom dodatno pogoršana. Orlen je kupio 16 dodatnih pošiljki sirove nafte kako bi osigurao rad svojih rafinerija u Poljskoj, Litvaniji i Češkoj tokom oktobra.

Zamjenske količine nabavljene su iz Norveške, Velike Britanije, Alžira, Kazahstana, Azerbejdžana i država američkog kontinenta. Orlen tvrdi da je, uprkos poremećaju saudijskih isporuka, osigurao dovoljne količine za svoje rafinerije.

Poremećaj je posebno značajan zbog količine saudijske nafte koju evropsko tržište uvozi. Prema podacima Međunarodne agencije za energiju koje prenose evropski mediji, evropske članice OECD-a su u junu iz Saudijske Arabije uvozile približno 577.000 barela dnevno.

To ne znači da će sva ta količina nestati s evropskog tržišta. Trenutno je potvrđeno da su najmanje dvije rafinerije ostale bez oktobarskih alokacija, dok Aramco nije javno objavio ukupan obim smanjenja isporuka evropskim kupcima.

Saudijska kompanija pokušava pronaći alternativne načine izvoza. Prema informacijama koje prenosi Reuters, Aramco povećava transport korištenjem pretovara nafte s broda na brod u blizini omanske luke Sohar.

Istovremeno se radi na popravci oštećenog naftovoda. Prema informacijama koje je objavio Reuters, Aramco pokušava djelimično obnoviti rad sistema u roku od nekoliko dana, dok bi vraćanje punog kapaciteta moglo potrajati približno šest sedmica.

Napad je dodatno povećao značaj alternativnih izvora nafte za evropske rafinerije, posebno Sjevernog mora.

Poremećaj saudijskih isporuka događa se u trenutku izrazito nestabilnog tržišta. Brent je ove sedmice ostao iznad 100 dolara za barel, a novembarski ugovor u četvrtak se kretao oko 104,64 dolara.

Dodatnu neizvjesnost stvara eskalacija sukoba Saudijske Arabije i jemenskih Huta. Saudijske vlasti su 19. septembra izdale upozorenja zbog prijetnje napadima iz zraka u Rijadu i drugim područjima zemlje. U blizini glavnog aerodroma u Rijadu zabilježeni su dim i plamen nakon što su se tokom noći čule eksplozije.

Huti su posljednjih sedmica intenzivirali napade na Saudijsku Arabiju, uključujući energetsku infrastrukturu i pomorski saobraćaj, dok su saudijske snage izvele nove zračne napade u Jemenu.

Napad kojim je onesposobljen naftovod Istok–Zapad, međutim, ne treba automatski pripisivati Hutima. Prema izvještajima o napadu, dronovi su došli iz pravca Iraka, a odgovornost se povezuje s milicijama bliskim Iranu.

Naftovod je upravo zbog mogućnosti zaobilaženja Hormuškog tjesnaca posljednjih mjeseci dobio još veću ulogu u saudijskom izvozu. Njegovo oštećenje sada istovremeno ograničava kapacitet Rijada za transport nafte prema Crvenom moru i prisiljava evropske rafinerije da dio nedostajućih količina traže na drugim tržištima.