Pišu: Ivana Stadner i Matthew Zweig
Dok zapadne ekonomske sankcije
opterećuju rusku ekonomiju, Kremlj i njegove pristalice pretražuju svijet u
potrazi za ovlastima koje bi koristile za izbjegavanje sankcija. Čini se da je
Moskva usmjerila svoj pogled na zapadni Balkan, koji je dugo opterećen
korupcijom i zlonamjernim ruskim utjecajem. Washington i njegovi zapadni
saveznici moraju raditi na borbi protiv ilegalnih finansijskih mreža Rusije i
šireg zlonamjernog uticaja na zapadnom Balkanu, istovremeno šireći svoje ekonomske
veze s regionom.
Iskorištavanje korupcije na
zapadnom Balkanu ključno je za napore Kremlja da kultivira uticaj u regionu.
Ovaj problem je počeo prije nekoliko decenija. Kako su bivše jugoslovenske
države liberalizirale svoje ekonomije nakon 1990-ih, maligna korupcija razotkrila
je otvore za rusku manipulaciju.
Pod Vladimirom Putinom, Moskva je
koristila korumpirane aktere koji su imali koristi od ove kleptokracije da
iskoriste ekonomske, etničke i vjerske pukotine u balkanskim društvima, kako bi
iskoristila tu nestabilnost da izazove Sjedinjene Države i saveznike.
Neangažiranje Zapada je pogoršalo problem, omogućavajući Rusiji i Kini da
popune prazninu kroz korupciju i ulaganja u „dužničke zamke“ u kritičnim
oblastima kao što su energija i sigurnost.
Ova nepažnja može na kraju
oslabiti uticaj zapadnih sankcija Rusiji. Srbija i Bosna i Hercegovina, u
kojima je ruski uticaj posebno jak, odbile su sankcionirati Rusiju. Srpski
mediji izvijestili su početkom aprila da je skoro 300 ruskih osoba, uključujući
mnoge u IT sektoru, otvorilo kompanije u Srbiji od kada je Rusija napala
Ukrajinu 24. februara, što je vjerovatno odraz pokušaja da se izbjegnu sankcije
Zapada ponovnim registriranjem ruskih firmi u Srbiji.
Iako su Albanija, Crna Gora i
drugi razvili režime sankcija Rusiji u skladu sa sankcijama EU, možda neće biti
u stanju ili neće htjeti da ih provedu ako Moskva može pobijediti njihovo
vodstvo bilo političkim pritiskom ili korupcijom.
Za Bidenovu administraciju koja
je borbu protiv korupcije i izbjegavanje sankcija Rusije proglasila glavnim
prioritetima, ovo bi trebao biti poziv na akciju.
Dok Kremlj ima startnu prednost,
Zapad može koristiti kombinaciju ekonomskih poticaja i pritiska da potkopa
napore Rusije na zapadnom Balkanu. Washington i njegovi evropski saveznici
trebali bi iskoristiti postojeće regionalne institucije kako bi ojačali svoj
politički i ekonomski utjecaj. Zajedno, zapadni saveznici bi trebali koristiti
sankcije da razotkriju i poremete ruske nezakonite finansijske šeme i
obeshrabre regionalne aktere da rade s Rusijom.
Novootvorena inicijativa Otvoreni
Balkan predstavlja najbolju priliku Zapada da izgradi i efikasno iskoristi
ekonomsku polugu u regionu. Projekat koji su osnovale Albanija, Severna
Makedonija i Srbija 2021. godine, ima za cilj da promovira veze između ove tri
zemlje konačno stvaranjem jedinstvenog tržišta roba, usluga i kapitala.
Inicijativa Otvorenog Balkana
mogla bi omogućiti Zapadu da iskoristi svoju najveću prednost u odnosu na
Rusiju na Zapadnom Balkanu: ekonomsku moć.
Ekonomske veze Evrope s regionom
su manje od ruskih, koje su uglavnom koncentrisane u energetskom sektoru. Dok
Rusija dominira energetskom industrijom Srbije, Rusija je tek peti najveći
trgovinski partner Srbije, zaostajući za Njemačkom, Italijom, Bosnom i
Hercegovinom i Rumunijom. Ruska trgovina s Albanijom, Bosnom i Hercegovinom,
Sjevernom Makedonijom, Hrvatskom i Crnom Gorom je na sličan način ograničena.
