Šta predstavlja novo intenziviranje odnosa Evropskog parlamenta prema BiH?

Upravo su izmjene izbornog zakona bile glavna tema ne samo obraćanja HDZ-ovih zastupnika u Evropskom parlamentu, već i njihove zvanične posjete Bosni i Hercegovini. Početkom januara ove godine, Bosnu i Hercegovinu su posjetili Željana Zovko, Sunčana Glavak, Karlo Ressler i Tomislav Sokol, zastupnici i zastupnice HDZ-a, koji u Evropskom parlamentu djeluju u sklopu EPP-a.

HDZ-ovi europarlamentarci su svoju posjetu započeli u Mostaru, gdje su učestvovali u sjednici Predsjedništva Hrvatskog narodnog sabora (HNS), a potom su se sastali sa predsjednikom HNS-a i HDZ-a BiH Draganom Čovićem, kao i sa gradonačelnikom Mostara Mariom Kordićem. Posjete su nastavljene u Kiseljaku, Kreševu, te u Sarajevu, gdje se ovo četvero zastupnika sastalo sa šefom Delegacije Evropske unije u Bosni i Hercegovini, Johannom Sattlerom. Indikativna je činjenica da se četveročlana delegacija HDZ-a nije sastala sa članovima Predsjedništva Bosne i Hercegovine, iako je izmjena izbornog zakona i način izbora člana Predsjedništva iz reda hrvatskog naroda bila glavna tema većine sastanaka.

U svojim medijskim istupima, Tomislav Sokol kao glavni problem u Bosni i Hercegovini detektira obespravljenost Hrvata kao konstitutivnog naroda, pri čemu koncept građanske države poredi sa “hegemijom jednog naroda”. Mladi Karlo Ressler je u svojim izjavama otišao najdalje ustvrdivši da “ili će se uvažavati prava sva tri naroda ili neće biti mirna i stabilna BiH koju svi želimo”. Posebno je intrigantno da je ovako rigidan stav HDZ-ovih europarlamentaraca prisutan i u momentima kada Milorad Dodik otvoreno prijeti raspadom Bosne i Hercegovine, a poslanici Narodne skupštine Republike Srpske usvajaju akte koji se mogu protumačiti kao svojevrsna uvertira otcjepljenju ovog bh. entiteta od ostatka države.

Ono što dodatno podgrijava sumnje u iskrene namjere HDZ-a da doprinese smanjenju tenzija i izgradnji tolerantnije atmosfere jeste i činjenica da HDZ-ovi europarlamentarci nisu potpisali niti jedno od četiri otvorena pisma koja za destabilizaciju krive Milorada Dodika. Inače, pisma su upućena rukovodstvu Evropske unije u periodu između oktobra 2021. i januara 2022. godine, a potpisana od strane zastupnika Evropskog parlamenta koji dolaze iz svih političkih grupacija.

Ruski lutkar

U jednom od takvih pisama, koje je 12. januara potpisalo 30 europarlamentaraca, od predsjednice Evropske komisije Ursule von der Leyen se traži “pokretanje istrage o ulozi evropskog komesara za proširenje Evropske unije, Olivera Varhelyija u pomaganju separatističkim aktivnostima Milorada Dodika”. U ovom pismu iniciranom od strane Katalin Cseh, zastupnice Evropskog parlamenta iz Mađarske, se referira na interni dokument koji je potpisao šef Delegacije Evropske unije u BiH Johann Sattler, u kojem stoji da se Oliver Varhelyi otvoreno dogovara s Miloradom Dodikom o raspadu BiH. Potpisnici ovog pisma, među kojima nije bilo HDZ-ovih zastupnika, od političkog vrha Evropske unije zahtijevaju internu inspekciju koja će procijeniti da li su Varhelyjeve aktivnosti u skladu s njegovom ulogom komesara za proširenje.

Posljednje u nizu pisama su potpisali zastupnici četiri najveće grupacije u Evropskom parlamentu, čime su izrazili potrebu za fundamentalnom promjenom pristupa koji je Evropska unija do sada imala u Bosni i Hercegovini. Potpisnici su osudili secesionističku politiku Milorada Dodika, te pozvali Evropsku uniju da slijedi primjer SAD-a i uvede sankcije Dodiku ukoliko on ”radikalno ne promijeni kurs”. Potpisnici ovog pisma, među kojima ponovo nema HDZ-ovih europarlamentaraca, su odlični poznavatelji prilika u Bosni i Hercegovini, te su svojim dosadašnjim aktivnostima i javnim istupima pokazali visok nivo odgovornosti za stanje u Bosni i Hercegovini.

Za razliku od HDZ-a, rukovodstvo EPP-a, kojoj i sama HDZ pripada, je jasno osudilo Dodikove secesionističke aktivnosti, blokadu institucija i glorifikaciju ratnih zločina – bez pomena o izmjenama izbornog zakona. Njemački europarlamentarac Michael Gahler, koji i sam djeluje u sklopu EPP-a je otišao i korak dalje, te u jednom od svojih intervjua naglasio da Dodik mora završiti na optuženičkoj klupi, ali da je Vladimir Putin taj koji vuče konce u većoj mjeri nego Aleksandar Vučić. “Kao što sam rekao, lutkar je Putin. Svaka druga procjena bi bila potpuno naivna”, naglasio je Gahler, te time ukazao na prijetnju po opstojnost Bosne i Hercegovine koja vreba ne samo iz Banja Luke ili Beograda, već direktno iz Kremlja.

Proaktivan odnos zastupnika Evropskog parlamenta prema situaciji u Bosni i Hercegovini predstavlja tek pola posla u konstruktivnoj promjeni kursa kojim se Evropska unija vodila do sada. Nazivanje stvari pravim imenom, napuštanje politike “appeasementa” i konkretne sankcije protiv onih koji ugrožavaju i sabotiraju put Bosne i Hercegovine ka članstvu u Evropskoj uniji su preduslov da dosadašnja nastojanja progresivnih zastupnika Evropskog parlamenta uopće urode plodom koji će koristiti Bosni i Hercegovini i svim njenim građanima.

(Tekst je izvorno objavljen na EU-monitoring.ba)