"Svi ključni očevi osnivači današnje Republike Srpske u kojoj dominiraju Srbi, jednog od dva administrativna entiteta u Bosni i Hercegovini, osuđeni su od strane Haškog tribunala".
Piše: Dr. Hamza Karčić
Apelacioni sud u Hagu je 31. maja 2023. godine izrekao presudu kojom se potvrđuje ono što svaki Bosanac zna, ali je pod stalnim pritiskom toksičnog revizionizma: da je srpska sigurnosna služba bila umiješana u rat u Bosni i da su njeni najviši šefovi sigurnosti pomogli u izvršenju užasnih zločina nad civilima u Bosni i Hercegovini.
Žalbeno vijeće Međunarodnog rezidualnog mehanizma za krivične sudove, nespretno nazvane institucije koju je osnovao Vijeće sigurnosti Ujedinjenih naroda 2010. godine, nasljednik je Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (MKSJ), s ciljem da završi svoj rad.
ICTY, naširoko poznat kao Haški tribunal, bio je ad-hoc međunarodni sud formiran 1993. za procesuiranje osumnjičenih umiješanih u zločine počinjene u Bosni i ostatku nekadašnje Jugoslavije.
Tribunal, poznat i po skraćenici - MKSJ - je funkcionirao od 1993. do 2017. godine. Tokom tog perioda, Tribunal je optužio 161 osobu, uključujući bivšeg srpskog lidera Slobodana Miloševića i lidere bosanskih Srba Radovana Karadžića i Ratka Mladića. 2001. godine, glavni Mladićev zamjenik – Radislav Krstić – proglašen je krivim za genocid u Srebrenici i osuđen na 35 godina zatvora.
Najviši ešalon ratnog rukovodstva bosanskih Srba ne samo da je optužen, već i osuđen od strane Tribunala. Karadžić je proglašen krivim za genocid i osuđen na doživotnu kaznu zatvora. Slično, i njegov vojni načelnik Mladić osuđen je za genocid i osuđen na doživotnu kaznu zatvora . Biljana Plavšić, bivša profesorica, izbjegla je osudu za genocid nakon što se pokajala za svoje ratne aktivnosti.
Drugim riječima, svi ključni očevi osnivači današnje Republike Srpske u kojoj dominiraju Srbi, jednog od dva administrativna entiteta u Bosni i Hercegovini, osuđeni su od strane Haškog tribunala.
Osim ovih osuda, godinama se postavlja pitanje da li će Tribunal proglasiti najviše zvaničnike iz same Srbije odgovornim za zločine počinjene u Bosni i time potvrditi ulogu Beograda u ratnim zločinima.
Milošević je umro 2006. godine dok je postupak protiv njega bio u toku . Međunarodni sud pravde je 2007. godine potvrdio genocid u Srebrenici i neuspjeh Srbije da ga spriječi. Ali, Beograd se spasio presude za direktnu odgovornost.
Godinama je Beograd negirao svoju ulogu u ratu i zločinima širom Bosne i Hercegovine. U stvari, tokom protekle decenije, postojala je stalna kampanja koja je imala za cilj da promeni narativ o ratu sa ciljem da se osvijetli njegova uloga. Nadalje, u Srbiji je utočište pronašao jedan broj ratnih zločinaca, uključujući Novaka Đukića , koji je odgovoran za granatiranje bosanskog grada Tuzle i masakr 71 mlade osobe u maju 1995. godine.
Sada, nešto više od 31 godine otkako su snage bosanskih Srba, uz pomoć i podršku uže Srbije, u proljeće 1992. započele svoju pobunu u novo-nezavisnoj Bosni, Rezidualni mehanizam je prošle nedjelje izrekao svoju presudu.
Žalbeno vijeće je utvrdilo da su načelnik Službe državne sigurnosti Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije Jovica Stanišić i njegov glavni pomoćnik Frano Simatović bili dio "udruženog zločinačkog poduhvata... i da je imao zajednički zločinački cilj da se nasilno i trajno ukloni većina nesrba sa velikih područja Hrvatske i Bosne i Hercegovine".
Obojica su proglašeni "odgovornima kao članovi udruženog zločinačkog poduhvata za zločine koje su počinile različite srpske snage u Bosni i Hercegovini 1992. godine u Bijeljini, Zvorniku, Bosanskom Šamcu, Doboju i Sanskom Mostu i za zločine počinjene 1995. godine u Trnovu i Sanskom Mostu. Takođe ih je proglasio odgovornim za ubistvo počinjeno na Daljskoj planini u Hrvatskoj u junu 1992.
Obojica su osuđeni na po 15 godina zatvora.
Presuda je pozitivan, ali nedovoljan korak u utvrđivanju punog stepena umiješanosti Beograda u rat u BiH. Ono što očigledno nedostaje u ovoj presudi je osuda za genocid za dvojicu obavještajnih zvaničnika.
Kazne za 72-godišnjeg Stanišića i 73-godišnjeg Simatovića su groteskno blage s obzirom na razmjere i obim zločina koje su nadzirali. Ipak, presuda je važnija od kazne. Ovaj slučaj će ući u historiju kao slučaj u kome je direktnu umiješanost najviših sigurnosnih zvaničnika Beograda u zločine počinjene u Bosni potvrdila međunarodna pravosudna institucija.
