Južnoafrička pravnica i dugogodišnja aktivistica za ljudska prava Navanethem „Navi“ Pillay dobitnica je Nobelove nagrade za mir za 2026. godinu.
Pillay, koja je tokom višedecenijske karijere obavljala neke od najvažnijih funkcija u međunarodnom pravosuđu i sistemu Ujedinjenih nacija, posebno je poznata po borbi protiv aparthejda, doprinosu procesuiranju genocida u Ruandi i istraživanju kršenja ljudskih prava u Izraelu i na okupiranim palestinskim teritorijama.
Rođena je 1941. godine u Durbanu, u Južnoafričkoj Republici, gdje je odrasla u vrijeme aparthejda, sistema institucionalizirane rasne segregacije i diskriminacije.
Postala je jedna od prvih žena indijskog porijekla koje su se bavile advokaturom u Južnoafričkoj Republici. Tokom profesionalne karijere branila je aktiviste koji su se suprotstavljali aparthejdu i borila se protiv diskriminatornih uslova u zatvorima.
Nakon ukidanja aparthejda imenovana je za sutkinju Međunarodnog krivičnog tribunala za Ruandu, gdje je učestvovala u donošenju historijskih pravnih odluka kojima je silovanje prepoznato kao djelo koje, pod određenim okolnostima, može predstavljati genocid.
Njen rad imao je veliki značaj za razvoj međunarodnog krivičnog prava, posebno u procesuiranju seksualnog nasilja počinjenog tokom oružanih sukoba.
Pillay je kasnije bila sutkinja Međunarodnog krivičnog suda, a od 2008. do 2014. godine obavljala je funkciju visoke komesarke Ujedinjenih nacija za ljudska prava.
Na toj poziciji bavila se brojnim slučajevima sistematskog kršenja ljudskih prava, diskriminacije i odgovornosti država za postupanje prema civilnom stanovništvu.
Posljednjih godina posebno je privukla međunarodnu pažnju kao predsjednica nezavisne istražne komisije Ujedinjenih nacija zadužene za ispitivanje kršenja međunarodnog humanitarnog prava i ljudskih prava u Izraelu i na okupiranim palestinskim teritorijama.
Komisija je istraživala postupke izraelskih vlasti i sigurnosnih snaga, kao i drugih aktera uključenih u sukob, a njen rad bio je predmet oštrih političkih polemika i protivljenja izraelskih vlasti.
Dodjela Nobelove nagrade za mir Pillay dolazi u vrijeme kada su rat u Gazi, odgovornost za kršenja međunarodnog prava i zaštita civilnog stanovništva među najvažnijim pitanjima međunarodne politike.
Ovogodišnja Nobelova sedmica već je donijela imena dobitnika nagrada u drugim kategorijama.
Nobelovu nagradu za medicinu dobili su Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za otkrića koja pružaju nova saznanja o funkcioniranju mozga i mogućnostima liječenja sljepoće, depresije, ovisnosti i demencije.
Nagradu za fiziku dobio je Francis Halzen za doprinos istraživanjima neutrina visoke energije u okviru opservatorije IceCube.
Dobitnici Nobelove nagrade za hemiju su Henri B. Kagan i Kenso Soai, za istraživanja povezana s porijeklom hiralnosti i osnovnim gradivnim elementima života.
Nobelova nagrada za književnost pripala je kanadskoj pjesnikinji Anne Carson, čiji je književni opus prepoznat po inovativnom povezivanju klasičnih i savremenih književnih formi.
Nobelova sedmica bit će završena u ponedjeljak proglašenjem dobitnika nagrade za ekonomske nauke.
