Bildt upozorava na BiH: SAD se povukle iz političkih procesa, raste rizik od destabilizacije

Carl Bildt, bivši švedski premijer i ministar vanjskih poslova i prvi visoki predstavnik, upozorio je da politička situacija u Bosni i Hercegovini, Srbiji i na Kosovu nosi rizik šire destabilizacije regiona, posebno uoči oktobarskih izbora u BiH i Srbiji, prenosi Politicki.ba.

Njegovu analizu „Alarm Bells in the Balkans“ stavljajući u fokus pogoršanje političkih odnosa u regionu, ali i promijenjenu politiku Sjedinjenih Američkih Država prema Bosni i Hercegovini.

Bildt navodi da su se političke tenzije ponovo pojačale nakon poluzvanične sahrane osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića u Beogradu, ocjenjujući da je taj događaj ponovo otvorio ratne traume i podstakao nacionalističke tenzije. Istovremeno upozorava na pogoršavanje diplomatskih odnosa između Bosne i Hercegovine i Srbije.

Posebno se osvrnuo na politiku administracije američkog predsjednika Donalda Trumpa prema BiH.

„Dok su Evropa i Sjedinjene Američke Države ranije uglavnom bile usklađene u podršci krhkom političkom procesu u Bosni, to više nije slučaj“, piše Bildt.

Prema njegovoj ocjeni, Trumpova administracija pokazuje znatno manje interesa za unutrašnje političke procese u regionu nego prethodne američke administracije. Bildt tvrdi da je Washington sada prvenstveno usmjeren na ekonomske interese te da je takav pristup doveo do toleriranja ili podrške tvrdolinijaškim srpskim nacionalističkim politikama u BiH.

Kao jedan od primjera navodi američku podršku projektu Južne interkonekcije, gasovodu kojim bi se Bosna i Hercegovina preko Hrvatske povezala s alternativnim izvorima gasa.

Bildt smatra da projekat sam po sebi ima stratešku logiku jer bi mogao smanjiti zavisnost regiona od ruskog gasa, ali upozorava na pitanja koja se odnose na izbor kompanije koja bi učestvovala u njegovoj realizaciji. Pozivajući se na navode o mogućem angažmanu kompanije čiji čelnici imaju lične veze s Trumpom, Bildt ocjenjuje da takve okolnosti predstavljaju razlog za dodatnu pažnju.

Najozbiljnije upozorenje odnosi se na period nakon Općih izbora u Bosni i Hercegovini u oktobru. Bildt iznosi procjenu da bi, zavisno od izbornih rezultata, tvrdolinijaške srpske i hrvatske političke snage mogle pokušati zajednički mijenjati postojeći sistem vlasti u BiH.

Prema njegovoj analizi, takav pokušaj mogao bi izazvati snažnu reakciju među Bošnjacima i pokrenuti političku spiralu koja bi ozbiljno destabilizirala zemlju. Bildt pritom smatra da bi sadašnja američka administracija na takav razvoj događaja mogla reagirati znatno pasivnije nego ranije administracije, stoji u tekstu koji donosi Politicki.ba.

On situaciju u BiH povezuje s političkim procesima u Srbiji, gdje su također najavljeni oktobarski izbori nakon dugotrajnog studentskog protesta i organiziranja opozicionog pokreta oko Studentske liste. Bildt kao mogući izvor dodatne nestabilnosti navodi spor oko rezultata izbora i reakciju vlasti predsjednika Aleksandra Vučića.

Ni Kosovo, prema njegovoj procjeni, nije izolirano od šireg regionalnog problema. Pregovori Srbije i Kosova su u zastoju, situacija u Mitrovici ostaje osjetljiva, dok je presuda Specijaliziranih vijeća Kosova Hashimu Thaçiju izazvala dodatno nezadovoljstvo i udaljavanje dijela kosovske javnosti od nekadašnjih međunarodnih partnera.

Bildt smatra da nijedan od tih procesa pojedinačno ne mora izazvati ozbiljnu destabilizaciju, ali upozorava da njihovo istovremeno odvijanje može proizvesti mnogo ozbiljnije posljedice.

„Uzete zajedno, ove pojave riskiraju stvaranje kritične mase nacionalističkih osjećaja“, navodi Bildt.

Podsjeća da je međunarodna politika nakon ratova devedesetih počivala na očekivanju da će evropske integracije i procesi pred međunarodnim sudovima postepeno dovesti do stabilizacije i saradnje u regionu. Prema njegovoj ocjeni, takva očekivanja nisu ostvarena.

Kao izuzetke u procesu približavanja Evropskoj uniji izdvaja Crnu Goru i, djelimično, Albaniju, dok za ostale države smatra da je proces evropskih integracija izgubio veliki dio nekadašnje političke snage.

Bildt posebno upozorava da bi regionalna destabilizacija mogla ugroziti i napredak Crne Gore prema članstvu u Evropskoj uniji. Navodi da bi Srbija, ukoliko bi imala politički interes da destabilizira susjednu državu, raspolagala instrumentima kojima bi to mogla učiniti.

Bivši švedski premijer smatra da dodatni problem predstavlja istovremeno slabljenje međunarodnog angažmana. Evropska unija opterećena je ruskom agresijom i nepredvidivošću odnosa sa Sjedinjenim Američkim Državama, dok je Washington, prema njegovoj ocjeni, prvenstveno zaokupljen ekonomskim interesima.

Bildt pritom ne tvrdi da region ide prema novom ratu, ali upozorava da za ozbiljnu destabilizaciju nisu potrebni sukobi razmjera onih iz devedesetih.

„To ne znači da idemo prema novoj rundi balkanskih ratova. Ali čak bi i ograničeni sukobi mogli biti dovoljni da čitav region gurnu na neizvjesniji i opasniji put“, upozorio je Bildt., prenosi Politicki.ba.