Hrvatska i Srbija ubrzano modernizuju vojske: Ko ima prednost u ljudstvu, a ko u tehnologiji?

Hrvatska vojska i Vojska Srbije predstavljaju dvije najznačajnije vojne sile u jugoistočnoj Evropi, ali svoje odbrambene strategije razvijaju u bitno različitim geopolitičkim okvirima.

Hrvatska je od 2009. godine članica NATO-a i svoje sposobnosti razvija u skladu sa savezničkim standardima, interoperabilnošću i konceptom kolektivne odbrane. Srbija, s druge strane, vodi politiku vojne neutralnosti, nastojeći održavati odbrambene odnose i sa zapadnim državama, i sa Rusijom i Kinom.

Posljedice takvih strateških opredjeljenja vidljive su u strukturi naoružanja, modernizacijskim prioritetima i organizaciji oružanih snaga. Poređenje pokazuje značajne razlike u brojnosti, opremljenosti i vojnim sposobnostima dvije države.

Srbija ima veću vojsku, Hrvatska se oslanja na tehnologiju i NATO

Jedna od najvećih razlika između dvije vojske odnosi se na broj pripadnika.

Vojska Srbije raspolaže s približno 30.000 do 32.000 aktivnih pripadnika i oko 50.000 rezervista, dok Hrvatska vojska ima između 15.000 i 20.000 djelatnih vojnih osoba te približno 20.000 rezervista.

Srbija tako ima značajnu brojčanu prednost u ljudskim resursima, što joj omogućava formiranje većeg broja borbenih jedinica i veću sposobnost dugotrajnog održavanja kopnenih operacija.

Međutim, brojnost sama po sebi nije presudan pokazatelj vojne efikasnosti. Hrvatska manje ljudske kapacitete nastoji nadoknaditi većom profesionalizacijom, intenzivnijom saradnjom s NATO snagama i ulaganjima u savremene tehnologije.

Prednost Srbije u tenkovima i kopnenom naoružanju

Na području kopnenih snaga Srbija raspolaže većom količinom teškog naoružanja.

Njenu oklopnu komponentu čine modernizovani tenkovi M-84AS1 i M-84, dopunjeni tenkovima T-72MS, dok se vatrena moć oslanja na samohodne haubice Nora B-52, višecijevne raketne sisteme Oganj i Tamnava, kao i domaća oklopna vozila Lazar 3 i Miloš.

Prema javno dostupnim procjenama, Srbija raspolaže s više od 240 glavnih borbenih tenkova i gotovo četiri puta više samohodnog artiljerijskog naoružanja nego Hrvatska.

Hrvatska vojska raspolaže manjim brojem tenkova M-84A4, ali ima kvalitativno veoma snažno artiljerijsko naoružanje u obliku njemačkih samohodnih haubica PzH 2000.

Ove haubice ubrajaju se među najpreciznije artiljerijske sisteme u Evropi zahvaljujući visokoj preciznosti, brzini paljbe i digitalizovanom sistemu upravljanja vatrom.

Hrvatska dodatno nabavlja francuske samohodne haubice Caesar Mk2 kalibra 155 milimetara, dok se mehanizovane jedinice modernizuju američkim borbenim vozilima pješadije Bradley M2A2 ODS i oklopnim transporterima Patria AMV.

Istovremeno uvodi i raketne sisteme HIMARS te priprema nabavku tenkova Leopard 2A8, što bi trebalo dodatno povećati njene kopnene sposobnosti.

Najveća razlika je u ratnom vazduhoplovstvu

Najizraženija kvalitativna razlika između dvije vojske danas postoji u ratnom vazduhoplovstvu.

Hrvatsko ratno vazduhoplovstvo završilo je prelazak na višenamjenske borbene avione Rafale F3-R, čime je ostvarena jedna od najvećih modernizacija u njegovoj istoriji.

Rafale predstavlja borbeni avion generacije 4,5 s naprednim AESA radarom, savremenim elektronskim sistemima, mogućnošću korištenja projektila velikog dometa i visokim sposobnostima ostvarivanja vazdušne nadmoći.

Hrvatska je u operativnu upotrebu uvela i šest bespilotnih letjelica Bayraktar TB2 turske kompanije Baykar, uz prateći komandno-nadzorni centar, simulatore za obuku i zemaljske stanice.

U toku je i nabavka poljskog protivdronovskog sistema SKYctrl vrijednog 125 miliona eura, uz uključivanje domaće kompanije Končar kao sistemskog integratora.

Vojska Srbije trenutno se oslanja na petnaestak modernizovanih lovaca MiG-29, koji i nakon nadogradnji pripadaju starijoj generaciji borbenih aviona.

Za te avione nedavno su nabavljene kineske supersonične rakete vazduh-vazduh CM-400AKG, čime je Srbija postala prvi korisnik ovog tipa naoružanja u Evropi.

Istovremeno je ugovorena nabavka francuskih aviona Rafale, koji bi u narednim godinama trebalo značajno da unaprijede sposobnosti srpskog ratnog vazduhoplovstva.

Srbija raspolaže i sa sedam do osam remontovanih i modernizovanih jurišnih aviona Orao, kao i s četiri do šest školskih aviona G-4 Super Galeb, koji se mogu koristiti i kao laki jurišnici.

Dronovi i helikopterske snage

Srbija je uvezla vojne bespilotne letjelice iz Kine i Ujedinjenih Arapskih Emirata, a paralelno razvija i domaće projekte.

Glavni tipovi dronova u naoružanju Vojske Srbije su kineski izviđačko-borbeni CH-92A i izviđački CH-95, kao i kamikaza-dronovi poput emiratskih modela Sjena (Shadow) 25 i 50 te SM-2.

U upotrebi su i mali domaći dronovi Komarac 1, dok se razvija saradnja s izraelskom kompanijom Elbit na novim klasama bespilotnih sistema.

U oblasti helikopterskih snaga obje države posljednjih godina provode intenzivnu modernizaciju.

Hrvatska koristi helikoptere UH-60M Black Hawk i OH-58D Kiowa Warrior, dok Srbija raspolaže višenamjenskim helikopterima Mi-35M, H145M, Mi-17 i Gazela.

Srbija ima jaču protivvazdušnu odbranu

Protivvazdušna odbrana predstavlja jedno od područja u kojem Srbija trenutno ima izraženiju prednost.

Vojska Srbije raspolaže kineskim sistemom FK-3 srednjeg dometa, modernizovanim sistemima Kub i Neva, kao i sistemom Pancir S1 za zaštitu od aviona, helikoptera i bespilotnih letjelica.

Hrvatska protivvazdušna odbrana zasniva se na kraćedometnim sistemima Mistral 3 i modernizaciji nadzora vazdušnog prostora u okviru NATO-a, oslanjajući se velikim dijelom na saveznički koncept integrisane protivvazdušne i protivraketne odbrane.

Hrvatska ima veliku prednost na moru

Na pomorskom području Hrvatska ostvaruje jasnu prednost.

Hrvatska ratna mornarica raspolaže raketnim brodovima, patrolnim plovilima, desantnim sposobnostima i Obalnom stražom, a djeluje i u okviru NATO pomorskih operacija.

Istovremeno planira nabavku dvije nove višenamjenske korvete, čija bi vrijednost projekta mogla iznositi između 660 miliona i 1,6 milijardi eura.

Cilj projekta je jačanje odbrane Jadrana, uključujući protivbrodsku, protivvazdušnu i protivpodmorničku borbu.

Srbija, zbog nepostojanja izlaza na more, nema klasičnu ratnu mornaricu. Njena Riječna flotila djeluje na Dunavu i drugim unutrašnjim plovnim putevima i specijalizovana je za riječne operacije.

Srbija ima razvijeniju vojnu industriju

Srbija raspolaže razvijenijom odbrambenom industrijom koja proizvodi oklopna vozila, artiljerijske i raketne sisteme, bespilotne letjelice i municiju.

Izvoz vojne opreme predstavlja važan segment srpske privrede.

Hrvatska odbrambena industrija specijalizovana je za proizvodnju jurišnih pušaka VHS-2, pištolja HS, zaštitne opreme, komunikacionih sistema, oklopnih vozila i komponenti za NATO tržište.

Iako je proizvodni obim manji, hrvatske kompanije ostvaruju značajnu prisutnost na međunarodnom tržištu lakog naoružanja.

Ko je jači?

Poređenje pokazuje da nijedna vojska nema apsolutnu prednost u svim segmentima.

Srbija raspolaže većim brojem aktivnih pripadnika, tenkova, artiljerije i slojevitijom kopnenom protivvazdušnom odbranom, što joj daje veću masu konvencionalnih snaga.

Hrvatska, s druge strane, ostvaruje kvalitativnu prednost kroz članstvo u NATO-u, interoperabilnost sa savezničkim snagama, savremeno ratno vazduhoplovstvo opremljeno avionima Rafale, napredne artiljerijske sisteme PzH 2000 i sposobnosti djelovanja na moru.

Dalja modernizacija obje vojske, uključujući hrvatsku nabavku tenkova Leopard 2A8 i srpsko uvođenje aviona Rafale i novih bespilotnih sistema, mogla bi u narednim godinama dodatno utjecati na odnos vojnih sposobnosti u regionu, prenosi tportal.