Na panelu „Moderno i odgovorno rudarstvo u Bosni i Hercegovini i regionu“, održanom u okviru Sarajevo Energy & Climate Weeka (SECW), Irena Tsakova, generalna direktorica rudnika Ada Tepe kompanije DPM Metals, predstavila je iskustvo ovog rudnika u Bugarskoj kao primjer upravljanja cijelim životnim ciklusom rudarskog projekta, od izgradnje povjerenja lokalne zajednice i zaštite okoliša tokom proizvodnje do zatvaranja rudnika, rehabilitacije prostora i pripreme lokalne ekonomije za period nakon eksploatacije.
DPM Metals Ada Tepe otvoreni rudnik zlata u Krumovgradu, završio je proizvodnju 15. jula 2026. godine i ušao u fazu zatvaranja i rehabilitacije. Međutim, kako je istakla Tsakova, pripreme za taj trenutak nisu počele završetkom proizvodnje.
„Rudnik treba posmatrati kroz cijeli njegov životni ciklus. Ono što ostaje nakon završetka proizvodnje jednako je važno kao i način na koji je rudnik radio tokom godina eksploatacije“, poručila je Tsakova.
Jedan od ključnih principa DPM Metals-ovog pristupa bio je da se rehabilitacija ne ostavlja za period nakon zatvaranja rudnika. Obnova pojedinih dijelova lokacije odvijala se još tokom operativne faze, paralelno s mjerama zaštite biodiverziteta. Do kraja 2025. godine na području je posađeno 180.000 stabala, dok su programi zaštite obuhvatili premještanje i praćenje zaštićenih vrsta, uključujući monitoring približno 3.000 označenih kornjača.
Kako je Tsakova pojasnila, plan zatvaranja i rehabilitacije DPM Metals-ovog Ada Tepe rudnika ažuriran je i odobren 2025. godine, a obaveze rehabilitacije podržane su bankarskom garancijom od približno 13,3 miliona eura. Aktivna rehabilitacija planirana je do približno 2028. godine, nakon čega slijede pasivna rekultivacija i desetogodišnji period okolišnog monitoringa.
„Odgovorno zatvaranje mora biti planirano unaprijed i pretočeno u konkretne obaveze, od odobrenog plana i finansijskog osiguranja do rehabilitacije i dugoročnog monitoringa“, kazala je Tsakova.
