Rečenice poput "Kineska vlada je proizvela korona virus u laboratoriji” ili “postoji veza između 5G tehnologije i korona virusa", samo su neke od dezinformacija i teorija zavjere koje se plasiraju na društvenim mrežama i objavljuju u medijima, a na koje nisu imuni ni građani država zapadnog Balkana, prenosi Slobodna Evropa.
Sumnja u javne politike i pad povjerenja u institucije u svjetlu pandemije COVID-19, snažno su zahvatili region, pokazuje istraživanje koje su zajedno radili Atlantski savjet (Atlantic Council) i Savjetodavna grupa za javnu politiku Balkan u Evropi (BiEPAG).
Istraživanje je sprovedeno u šest država zapadnog Balkana u oktobru 2020. na nacionalno reprezentativnom uzorku od najmanje 1.000 ispitanika starijih od 18 godina, putem telefonskih i onlajn intervjua.
Podaci iz analize
istraživanja koju je uradio BiEPAG ukazuju na veliki obim i intenzitet teorija
zavjere, pa samim tim i njihov utjecaj.
Tri četvrtine
ispitanika vjeruje u teorije zavjere
"Nešto više od tri četvrtine odnosno 77,1% ispitanika u državama zapadnog Balkana vjeruje donekle ili mnogo u neku od teorija zavjere u vezi sa COVID-19 za koje smo ih pitali, što je mnogo veći postotak od onoga što vidimo u drugim dijelovima Evrope", naveo je tokom predstavljanja rezultata istraživanja Florian Bieber, direktor Centra za studije Jugoistočne Evrope na Univerzitet u Gracu, ujedno i koordinator Savjetodavne grupe za politiku Balkana u Evropi.
Bieber ističe da je taj broj tri puta veći u odnosu na veći dio Evrope, gdje teorije zavjere u vezi sa korona virusom podržava četvrtina do trećine stanovništva.
"Na te brojke značajno ne utječu ni obrazovanje, ni starost, niti pol", ukazala je Tena Prelec, naučna saradnica Odjeljenja za politiku i međunarodne odnose na Univerzitetu Oksford.
"Također, nešto
do čega smo došli u istraživanju jeste da geopolitika i geopolitički narativ
mogu igrati ulogu u tome u određenoj mjeri", navela je Prelec.
'Geopolitička matrica
u širenju teorija zavjere'
Među teorijama zavjere prisutne su i one poput neutemeljenih tvrdnji da je virus "pobjegao" iz laboratorije u kineskom gradu Vuhanu, gdje su krajem 2019. registrirani prvi slučajevi zaraze, zatim da je "vojska Sjedinjenih Američkih Država (SAD) razvila korona virus kao biološko oružje", kao i da osnivač Microsofta i filantrom Bill Gates koristi korona virus da bi "progurao" vakcinu s mikročipom kojim se mogu pratiti ljudi.
U pojedinim državama, kako se navodi, postoji geopolitička matrica, prema kojoj se podrška teorijama zavjere često poklapa sa širom podrškom ili sumnjom spram SAD i Kine.
Kod ispitanika iz
Srbije zabilježen je najniži stepen vjerovanja u to da je Kina direktno
"dizajnirala" virus (35%), kao i da je on pobjegao iz laboratorije u
Vuhanu (39%).
Ove stope su više u svim ostalim državama, pogotovo u Albaniji gdje iznose 65%, odnosno 58%.
"To možemo dovesti u vezi sa načinom na koji se vladajuća koalicija i naročito predsjednik Srbije Aleksandar Vučić odnosio prema Kini u proteklih nekoliko mjeseci u korist Kine, nazivajući kineske zvaničnike braćom i spasiocima Srbije", istakla je Prelec.
Sa druge strane, podaci ukazuju da su etnički Hrvati u Bosni i Hercegovini jasno naklonjeniji Sjedinjenim Američkim Državama nego Kini – što se u analizi tumači kao mogući "produžetak njihove reakcije na intervencionizam SAD tokom rata".
Veza između teorija
zavjere i skepticizma spram vakcinacije
