Da vidimo šta to znači u praksi.
Za NAP piše: Almir Bečarević, stručnjak za gas i energetiku i bivši ministar u Vladi KS
Učešće plina iz Ruske Federacije u ukupnoj potrošnji gasa u Evropskoj uniji prije rata u Ukrajini iznosio je do maksimalnih 40% ili do maksimalnih cca 200 milijardi Sm3.
Otpočinjanjem ratnih dešavanja dolazi do drastičnog smanjenja učešća ruskog gasa u potrošnji u EU.
Istovremeno, ono što je generalno potrebno znati o potrošnji plina u EU je to da je ista smanjena u periodu od 2021. do 2025. godine za cca 20%. To je rezultat programa REPower EU, prijedloga Evropske unije za okončanje ovisnosti o ruskim fosilnim gorivima do 2027. godine, koji je pokrenut u maju 2022.
Tri glavna cilja su bila: ušteda energije, poticanje rasta obnovljivih izvora energije i diverzifikacija opskrbe energijom. Pristankom na ovaj prijedlog Evropske komisije značio je i dobrovoljni pristanak država članica EU da smanje upotrebu gasa.
Da vidimo šta to znači u praksi.
EU je 2021. godine imala ukupnu potrošnju gasa u iznosu od nešto preko 400 milijardi Sm3.
Potrošnja gasa je u EU 2024. godine iznosila nešto preko 330 milijardi Sm3, a u 2025. procjena potrošnje gasa je ostala na ovom nivou.
Kada vidimo ove podatke vidimo da je došlo do osjetnog pada potrošnje prirodnog gasa.
Što se tiče uvoza gasa u EU iz Ruske Federacije tu su pokazatelji još drastičniji i odražavaju ciljeve EU o smanjenju uvoza fosilnih goriva iz Rusije.
Godine 2021. uvoz gasa iz Ruske Federacije bio je na razini cca 150 milijardi Sm3. Zacrtanim ciljevima kroz program REPower EU dolazi do drastičnog pada uvoza ruskog gasa i isti je u 2025. godini iznosio cca 36 milijardi Sm3. Ovo praktično znači da je učešće ruskog gasa u potrošnji gasa u EU pao na simboličnih do 10-12% od ukupno potrošenih količina gasa.
Ono što treba znati je to da je prije 2021. godine izvoz ruskog gasa u EU iznosio do rekordnih 180-200 milijardi Sm3.
U novcu bi ovaj pad iznosio preko 60 milijardi američkih dolara. Izračun je napravljen prema prosječnoj cijeni ruskog gasa za tržište EU.
Ko je preuzeo ovo tržište gasa, odnosno ko je povećao izvoz gasa prema EU?
EU je povećala uvoz gasa iz SAD-a, Norveške, Azerbejdžana, Katara, Sjeverne Afrike...
Najveći dobitnik su SAD koje su utrostručile izvoz svog tečnog gasa prema EU. Ako znamo da će do kraja 2027. godine biti zabranjen uvoz gasa u EU, očekivati je i da se za ovih 36 milijardi Sm3 pronađe supstitucija u diverzificiranim izvorima gasa u EU. Ovim bi Rusija u konačnici ostala bez minimalno 100 milijardi Sm3 prihoda od izvoza svog gasa u EU.
Ono što je još potrebno znati je to da su povremene vijesti o porastu izvoza ruskog gasa u EU zamagljivanje gorke istine jer uvoz tečnog gasa u EU iz Rusije je npr. u prvom kvartalu iznosio cca 7 milijardi Sm3, a ukupan uvoz je bio na razini cca 12 milijardi Sm3.
Ukupna potrošnja gasa je u EU u prvom kvartalu 2026. godine iznosila cca 130 milijardi Sm3. Vidimo da je to još uvijek na razini 10-12% od ukupno uvezenih količina gasa. Ovaj procenat oscilira mjesečno u rasponu 1-3% u zavisnosti od vremenskih uslova ili poremećaja u snabdijevanju tečnog gasa.
Učešće obnovljivih izvora energije sve veći udio ima u energetskom miksu EU, a cilj EU je da hidrogen zauzme mjesto prirodnog gasa.
Problema EU u realizaciji REPower EU ima, i bit će ih, ali jedno je sigurno - Evropa je ruskom gasu rekla zbogom.
Rat je učinio nešto što bi se teško desilo da istog nije ni bilo.
Zaostavština njemačkih kancelara Gerharda Schrödera i Angele Merkel polako odlazi u zaborav. Zašto? Pa samo kapacitet gasovoda Sjeverni tok je iznosio cca 120 milijardi Sm3, a sada je uvoz gasa iz Rusije na razini cca 36 milijardi Sm3.
