Nordijske zemlje više nisu simbol neutralnosti i udobnog života – sada grade zajedničku vojnu silu kako bi odgovorile na rusku prijetnju i nesigurne američke garancije, stvarajući novu obrambenu arhitekturu u Evropi.
Dugo su nordijske zemlje bile poznatije po svojim mirovnim naporima i ugodnom životu nego po militarizmu. Sada odbacuju tu personifikaciju. Nordijske države su izrasle u model za evropsku odbranu. Predvode napore za preokret decenija smanjenja vojne moći kako bi se suprotstavile i ruskoj agresiji i nesigurnim sigurnosnim garancijama iz Bijele kuće pod Trumpovim vodstvom.
Četiri glavne nordijske zemlje spadaju među najveće donatore vojne pomoći Ukrajini po glavi stanovnika i poduzele su korake ka uspostavljanju nove regionalne sigurnosne arhitekture koja manje ovisi o SAD-u.
Svaka nordijska zemlja bi se teško sama vojno nosila s Rusijom. No, zajedno, nordijske zemlje imaju ekonomiju otprilike veličine Meksika, skoro jednaku ruskoj. Nakon što su se Švedska i Finska pridružile NATO savezu, počele su objedinjavati dio svojih snaga.
Švedska ima razvijenu odbrambenu industriju koja proizvodi podmornice, borbene tenkove i nadzvučne lovce. Norveška posjeduje sposobnosti za pomorski nadzor i borbena djelovanja u Arktiku. Finska ima jednu od najvećih stalnih vojski i artiljerijskih snaga po glavi stanovnika u Evropi. A danske specijalne snage imaju decenije iskustva u najopasnijim djelovima Afganistana i Iraka gdje su djelovale uz američke trupe. (Peta nordijska zemlja, Island, nema stalnu vojsku ni odbrambenu industriju.)
"Imate regionalnu grupaciju s ekonomskim i resursnim potencijalom da razvije potpuno integrisanu odbrambenu industrijsku bazu poput one u Njemačkoj, ali s potpuno drugačijom percepcijom prijetnje i političkom voljom", rekao je Eric Ciaramella, viši saradnik u programu za Rusiju i Evroaziju u Carnegie Endowment for International Peace i bivši analitičar američke obavještajne službe.
Nordijci dijele istorijske i kulturne veze. U srednjem vijeku, skandinavski Vikinzi su kolonizirali i pljačkali širom Evrope, pa čak stigli i do Sjeverne Amerike. Vijekovima nakon toga, nordijske zemlje su vodile krvave ratove među sobom – Danska i Švedska su se borile za teritorije i javno pogubljivale plemiće. Kasnije, u pomirljivijem duhu, Švedska je dozvolila da se Nobelova nagrada za mir dodjeljuje u Norveškoj, čak i nakon što su raskinule uniju 1905. godine.
Danas ih zajednička percepcija Rusije kao ozbiljne prijetnje u budućnosti zbližava više nego ikada u savremenoj historiji. Nedavna procjena danske obavještajne službe navodi da bi Rusija mogla započeti veliki rat protiv jedne ili više zemalja članica NATO-a u roku od tri do pet godina – stav koji je bliži baltičkim državama nego zapadnim prijestolnicama.
"Nordijske zemlje sada imaju jedinstvenu sigurnosnu politiku po prvi put još od Kalmar unije iz 1400-ih", rekao je Jens Stoltenberg, bivši generalni sekretar NATO-a i sadašnji ministar finansija Norveške. "Prepoznali su važnost produbljivanja vojne saradnje na način koji nismo vidjeli već stoljećima."
Nordijske zemlje su objedinjene i u vazduhoplovstvu, formiravši Zajedničku nordijsku vazdušnu komandu 2023. godine. Prošle godine su predstavile zajedničku viziju odbrane do 2030. kroz Nordijsku odbrambenu saradnju (Nordefco).
Naravno, nordijske zemlje sada nadoknađuju decenije razoružanja nakon završetka Hladnog rata. Potreba za ponovnim naoružavanjem postaje sve izraženija zbog sve manjeg povjerenja Evrope u SAD kao pouzdanog saveznika pod Trumpovim vodstvom.
Ta spoznaja je najizraženija u Kopenhagenu, koji se nalazi na prvoj liniji evropskog suočavanja s Trumpom, posebno nakon što je zaprijetio da će anektirati Grenland – dansku teritoriju. Danska zaštita ovog arktičkog ostrva, koje je tri puta veće od Teksasa, uglavnom se oslanja na sedam zastarjelih plovila s minimalnim naoružanjem i senzorima te oko desetak elitnih vojnika koje vuku psi na saonicama.
Odluka Danske u februaru da poveća vojni budžet za 70% u naredne dvije godine – uključujući ulaganja u Grenland – bila je "izraz panike", rekao je Peter Viggo Jakobsen, vanredni profesor na Kraljevskom danskom odbrambenom koledžu
