Vijeće Evrope upozorava: Diskriminacija u školama BiH opstaje uprkos sudskim presudama

Bosna i Hercegovina nije ispunila dvije ključne preporuke Evropske komisije protiv rasizma i netolerancije (ECRI), koje se odnose na uklanjanje diskriminacije u obrazovanju i osiguravanje jednakih političkih prava svim građanima.

U zaključcima objavljenim 30. oktobra, ovo tijelo Vijeća Evrope ocijenilo je da su nadležne institucije poduzele određene aktivnosti, ali da one nisu dovele do suštinskih promjena u oblastima na koje se preporuke odnose.

Posebna pažnja posvećena je obrazovnom sistemu, u kojem i dalje postoje različiti oblici diskriminacije. ECRI je upozorio da praksa „dvije škole pod jednim krovom“ nije ukinuta u nekoliko kantona Federacije BiH, iako postoje pravosnažne odluke domaćih sudova kojima je takav način organizacije nastave proglašen diskriminatornim.

Komisija je evidentirala aktivnosti usmjerene na razvoj inkluzivnijih nastavnih programa, izradu preporuka za obrazovne politike i pružanje podrške djeci iz društveno ugroženih zajednica, uključujući romsku djecu.

Međutim, ocijenjeno je da su te aktivnosti uglavnom ograničenog dometa, međusobno nedovoljno povezane i često zasnovane na pojedinačnim projektima. Njihovo provođenje razlikuje se među nadležnim institucijama, zbog čega nije uspostavljen jedinstven i djelotvoran sistem zaštite od diskriminacije.

U entitetu Rs, prema nalazima ECRI-ja, i dalje postoje problemi povezani s pravom na jezik, nedovoljno inkluzivnim nastavnim programima i preprekama međunacionalnom razumijevanju.

Druga neprovedena preporuka odnosi se na izmjene ustavnog i izbornog zakonodavstva radi izvršenja presude Evropskog suda za ljudska prava u predmetu Sejdić–Finci protiv Bosne i Hercegovine iz 2009. godine.

ECRI je konstatovao da je u julu 2025. usvojen revidirani akcioni plan, dok je u oktobru iste godine formirana radna grupa za pripremu izmjena Ustava BiH i Izbornog zakona.

Ipak, ove aktivnosti nisu rezultirale usvajanjem odgovarajućih ustavnih ili zakonskih rješenja.

Postojeći ustavni i izborni sistem i dalje onemogućava građanima koji ne pripadaju jednom od tri konstitutivna naroda da se kandiduju za određene najviše državne funkcije.

Evropska komisija protiv rasizma i netolerancije zato je zaključila da nijedna od dvije prioritetne preporuke upućene Bosni i Hercegovini 2024. godine nije provedena.