Odluka vlade premijera Keira Starmera o smanjenju budžeta za međunarodnu pomoć rezultirala je drastičnim rezovima u finansiranju programa namijenjenih suprotstavljanju ruskoj agresiji i dezinformacijama na zapadnom Balkanu. Prema dostupnim podacima, sredstva Ujedinjenog Kraljevstva za ovu regiju smanjena su za čak 40 posto – sa 40 miliona funti prošle godine na 24 miliona funti za budžetsku 2025/26. godinu, prenosi Politicki.ba pisanje Guardiana.
Riječ je o sredstvima iz Integriranog sigurnosnog fonda (Integrated Security Fund – ISF), koji je uspostavljen s ciljem odgovora na najprioritetnije prijetnje nacionalnoj sigurnosti Ujedinjenog Kraljevstva, kako u zemlji, tako i u inostranstvu. Upravo je zapadni Balkan u više navrata označen kao prostor od ključnog značaja za evropsku i britansku sigurnost, zbog, kako tvrde zapadne vlade, snažnih pokušaja Rusije da produbi političke i društvene podjele te destabilizira regiju.
Premijer Starmer je nedavno zapadni Balkan – koji obuhvata Albaniju, Bosnu i Hercegovinu, Kosovo, Crnu Goru, Sjevernu Makedoniju i Srbiju – opisao kao „evropski lonac u kojem se testira sigurnost našeg kontinenta“. Uprkos toj ocjeni, finansijska podrška upravo za ove zemlje značajno je smanjena.
Sredstva ISF-a tokom prethodne godine korištena su, između ostalog, za suprotstavljanje zlonamjernim sajber-napadima, jačanje demokratskih institucija, podršku nezavisnim medijima i borbu protiv dezinformacija, koje se sve češće povezuju s ruskim uticajem u regiji.
Prema podacima britanskog Kabineta, iznos zvanične razvojne pomoći (Official Development Assistance – ODA) namijenjen zapadnom Balkanu u okviru ISF-a smanjen je sa 31,91 milion funti u fiskalnoj 2024/25. godini na 17 miliona funti u 2025/26. godini. Istovremeno je zabilježen i dodatni rez od 1,15 miliona funti u tzv. „ne-ODA“ sredstvima za regiju.
Ovi rezovi dolaze u okviru šire politike britanske vlade, kojom je predviđeno postepeno smanjenje ukupne ODA sa 0,5 na 0,3 posto bruto nacionalnog dohotka do 2027. godine. Finansijska 2025/26. prva je u tom tranzicijskom periodu.
Emily Thornberry, predsjedavajuća Odbora za vanjske poslove britanskog parlamenta i bivša ministrica u sjeni za vanjske poslove, upozorila je da ovakva odluka dolazi u izuzetno osjetljivom trenutku.
