- Evropa je početkom 20. veka bila poput ogromnog bureta baruta koje je samo diplomatija spasila od eksplozije rata.
Tihomir Rajčić priprema drugo izdanje knjige "Beogradske tajne Prvog svetskog rata", a o svom istraživanju govorio je za Jutarnji list.
Jeste li u međuvremenu došli do još nekih otkrića na ovu temu?
- Da. Najvažnije otkriće je novo tumačenje tajnih beogradskih dokumenata koje sam istraživao i koji omogućavaju da se istakne odgovornost beogradske vlade za Sarajevski atentat i Prvi svjetski rat. Ključno je da je vrh vlasti u Beogradu bio svjestan koliko je opasan njen državni terorizam prije atentata u Sarajevu. O tome svedoči i poverljivo pismo premijera Nikole Pašića od 24. juna 1914. godine, u kome on otvoreno izražava bojazan da bi evropske sile mogle da razotkriju Srbiju kao terorističku državu i prepuste je na milost i nemilost Austrougarskoj. U pozadini svega stoji činjenica da je Vlada Srbije od 1905. godine u današnjem novcu trošila oko pet miliona evra godišnje na tajni državni terorizam. To u današnjoj Srbiji niko ne zna niti želi da zna, pa treba insistirati na toj temi.
Ko je i kako zataškao ulogu Beograda o kojoj pišete u knjizi?
- U napetim danima nakon Sarajevskog atentata 28. juna 1914. srpski premijer Nikola Pašić bio je svjestan da Srbiji prijeti državni terorizam, na koji je beogradska vlada od 1905. godine potrošila oko 50 miliona eura. Kada je u julu 1914. dobio vrlo strogu diplomatsku notu iz Beča, Pašić je prihvatio gotovo sve austrougarske zahtjeve. Međutim, apsolutno nije želio pristati na dolazak specijalnih austrougarskih agenata koji su trebali da posmatraju srpsku istragu o Sarajevskom atentatu u Beograd. Naime, Pašić je znao da ovi agenti mogu razotkriti krakove hobotnice srpskog državnog terorizma.
Pišete i o tome kako je Prvi svjetski rat mogao izbiti već 1911. godine, kada je vrh britanske vlade planirao napad na njemačke brodove u Maroku. Slično je bilo i 1908. i 1909. O čemu se radi?
- Evropa je početkom 20. veka bila poput ogromnog bureta baruta koje je samo diplomatija spasila od eksplozije rata. U tom smislu, Srbija je u oktobru 1908. nameravala da zarati protiv Austrougarske zbog Bosne i Hercegovine, u koju je beogradska vlada nameravala da pošalje četnike. Ova kriza, u koju su se uplele Francuska, Nemačka, Rusija i Velika Britanija, rešena je odlučnim nemačkim diplomatskim pritiskom na Rusiju. Godine 1911. u British Councilu je vođena debata o tome da li da napadnu njemačke brodove koji su uplovili u marokansku luku Agadir, što je izazvalo bojazan u Londonu da bi Njemačka mogla ometati britansko brodarstvo u Atlantiku. Iako je kriza riješena diplomatskim putem, ostaje činjenica da su Britanci razmišljali o pucanju na Nijemce i uvođenju Španaca i Francuza u rat. Bilo je mnogo takvih evropskih kriza i ja sam ih objasnio u knjizi.
Ko je i kako zataškao ulogu Beograda o kojoj pišete u knjizi?
-Predsednik Vlade Srbije Nikola Pašić je u leto 1914. bio svestan da je beogradski terorizam opasan ne samo za Srbiju, već i za Evropu. Zato je, nakon emotivnog dodvoravanja Rusiji, odlučio da sakrije terorizam od Evrope, na koji je Vlada Srbije od 1905. godine potrošila oko 50 miliona evra. U ovom zataškavanju Pašić je bio spreman da laže. Primer ove laži je činjenica da je Pašić 1907. lagao jednog britanskog predstavnika da zvanični Beograd nema nikakve veze sa četnicima. U knjizi sam opisao mnogo primera ovakvih beogradskih zataškavanja.
"Danas je malo poznato da je neposredno nakon Sarajevskog atentata austrougarska istraga otkrila šta se dešavalo iza kulisa u Beogradu. Iako ta istraga nije završena, njeni podaci se poklapaju sa tajnim dokumentima beogradske vlade koje sam pregledao detaljno", pišete.
Kako ste došli do tajnih dokumenata beogradske vlade?
-Srbija je objavila četrdesetak knjiga poverljivih dokumenata beogradske vlade, nekoliko decenija iza ostalih evropskih zemalja učesnica Prvog svetskog rata. Detaljno sam proučio hiljade i hiljade dokumenata koji razotkrivaju naličje srpske istorijske mitologije, koja beogradski državni terorizam vidi isključivo kao narodnooslobodilačku aktivnost. Hladna i racionalna analiza ovih dokumenata nam omogućava da sagledamo stvarnost. Ovo je ključno jer je danas Srbiji preko potrebna katarza.
Protumačite da je "Srbija postala centar zločinačke agitacije, odmah su se formirala udruženja i grupe čiji je cilj, javno ili tajno, bio stvaranje nereda na teritoriji Austrougarske". Ko je bio u tim grupama? Koliko su ti ljudi poznati?
- Ova rečenica iz poverljivih dokumenata bečke vlade ukazuje na državni terorizam koji je Vlada Srbije tajno sprovodila preko svog Ministarstva spoljnih poslova. U toj terorističkoj mreži nalazio se čitav državni i vojni vrh Srbije, oko 400 četnika i diplomata, sveštenika, studenata i đaka. U toj mreži bila je i organizacija Mlada Bosna, koja se još uvijek pogrešno predstavlja kao studentsko kulturno društvo. Ključni čovjek te organizacije Vladimir Gaćinović organizovao je terorističku mrežu u Bosni i Hercegovini za potrebe Vlade Beograda.
Ključna figura u celoj stvari je Vojislav Tankosić. Veoma heroj knjige. Kolikoda li ste saznali za njegov život, ukratko ko je on?
-Vojislav Tankosić je bio redovni oficir srpske vojske koga je premijer Nikola Pašić tajno postavio za četničkog vojvodu i znao je sve o njegovim aktivnostima. Iako je službeno vođen kao komandir redovne čete, Tankosić je u stvarnosti organizirao i obučavao četnike. Za svoje aktivnosti dobio je finansijsku i organizacionu podršku Vlade Beograda. Tankosić je bio jedan od glavnih organizatora Sarajevskog atentata, zbog čega je duboko problematična osoba u kontekstu tragedije Prvog svjetskog rata.
