Semir Džebo, postdoktorski istraživač u Centru za društveno-pravne studije Univerziteta Oxford, upozorio je da bi napadi Milorada Dodika na novu izbornu tehnologiju mogli stvoriti osnovu za osporavanje rezultata općih izbora u Bosni i Hercegovini 4. oktobra.
Džebo je u opširnom intervjuu za European Center for Populism Studies (ECPS) analizirao izbore u BiH kroz pitanja populizma, nacionalizma, secesionizma i etničke politike. Prema njegovoj ocjeni, izbori u BiH nisu samo odluka o tome ko će formirati vlast nego i o budućoj političkoj arhitekturi države.
„Koja god koalicija bude formirana nakon izbora 4. oktobra, to je, na neki način, i izbor o samoj državi“, kazao je Džebo, ocjenjujući da izbori u tom smislu predstavljaju svojevrsni referendum o budućoj koalicionoj strukturi zemlje.
Posebno se osvrnuo na Dodikove poruke o novim tehnologijama koje će biti korištene na izborima. Prema njegovom tumačenju, tvrdnje da međunarodna zajednica kroz novu tehnologiju pokušava prevariti SNSD mogu kasnije poslužiti kao argument za neprihvatanje izbornih rezultata.
„Dodik je već posijao sjeme svojim komentarima o novoj tehnologiji“, rekao je Džebo, navodeći da je Dodik predstavlja kao zapadno sredstvo prevare usmjereno protiv njega i SNSD-a.
Džebo u intervjuu koristi pojam „populistički secesionizam“, kojim opisuje političku strategiju u kojoj se uz nacionalnu podjelu uvodi i sukob između navodno autentičnog naroda i političkih ili međunarodnih elita.
Njegovo istraživanje, međutim, pokazuje da podrška secesiji u Rs nije prvenstveno povezana s populističkim stavovima. Kao značajnije faktore navodi etnonacionalnu identifikaciju, pristrasnost prema vlastitoj grupi, pogoršanje međunacionalnih odnosa i ekonomsko nezadovoljstvo.
Dugogodišnji boravak SNSD-a na vlasti, prema njegovoj analizi, istovremeno slabi mogućnost predstavljanja Dodika kao političara koji se bori protiv elita, jer ga birači s izraženim antielitističkim stavovima mogu posmatrati upravo kao dio političke elite.
Govoreći o Dejtonskom mirovnom sporazumu, Džebo ocjenjuje da je on ostvario svoju osnovnu funkciju zaustavljanja rata, ali da se pokazao znatno manje uspješnim kao demokratski ustavni okvir.
„Imamo tu stabilnu nestabilnost u Bosni. Nema aktivnog oružanog sukoba, ali ispod površine uvijek postoje određene međunacionalne tenzije“, rekao je Džebo.
Prema njegovom mišljenju, jedan od problema jeste što su institucije postavljene tako da etničku pripadnost čine primarnim političkim identitetom, čime se dodatno hrane procesi koji mogu doprinositi podršci secesionizmu.
Džebo se osvrnuo i na spor oko političkog predstavljanja Hrvata u Predsjedništvu BiH. Naveo je da postoji sukob između dvije demokratske logike – individualne političke jednakosti i kolektivnog nacionalnog predstavljanja – te da je nezadovoljstvo dijela hrvatske zajednice izborom Željka Komšića stvarno političko pitanje.
Istovremeno ne očekuje ni skori raspad Bosne i Hercegovine niti veliki dogovor kojim bi cjelokupan ustavni sistem bio iznova postavljen.
Kao realniji pravac navodi postepene reforme, evropske integracije, provođenje presuda iz Strazbura, jačanje državnih kapaciteta, desegregaciju obrazovanja, stvaranje izbornih podsticaja za pridobijanje birača preko etničkih granica i poboljšanje ekonomskih uslova.
