Ruski diplomata protjeran iz Bugarske, sada je u Srbiji vojni ataše

Ruski diplomata Aleksandar Krasij u Srbiji je od 2026. godine pomoćnik vojnog atašea, pet godina nakon što je, prema navodima bugarskih medija, protjeran iz te zemlje.

Podaci iz ruskih baza ukazuju na to da je Aleksandar Krasij povezan s ruskom vojnom obavještajnom službom (GRU), saznaje Systema, istraživačka jedinica Radija Slobodna Evropa na ruskom jeziku.

Ruski diplomata Aleksandar Aleksandrovič Krasij (Aleksandr Krasii) postao je ove godine akreditovani pomoćnik vojnog atašea u Srbiji, pet godina nakon što su bugarski mediji objavili da je protjeran iz te zemlje u špijunskom skandalu koji je izbio između Sofije i Moskve.

Ministarstvo vanjskih poslova Bugarske, kao ni bugarsko tužilaštvo, nije odgovorilo na upit Radija Slobodna Evropa (RSE) o ovom slučaju.

Istraživanje RSE-a ukazuje na to da je Krasij bio u Srbiji oko godinu dana nakon protjerivanja iz Bugarske, ali se tek 2026. godine pojavljuje na diplomatskoj listi kao pomoćnik vojnog atašea.

Protjerivanje ovog ruskog diplomate dogodilo se usred istrage u Bugarskoj zbog serije eksplozija u skladištima oružja, za koje su tada bili osumnjičeni ruski državljani.

Moskva je tada negirala bilo kakvu umiješanost u incidente.

RSE je u ranijem istraživanju iz 2023. godine identificirao trojicu ruskih diplomata koji su svoju diplomatsku misiju u Srbiji započeli nakon što su protjerani ili stavljeni na „crnu listu“ u zemljama Evropske unije, u mjesecima nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine.

RSE je tada utvrdio da je jedan od njih povezan s jedinicom Federalne službe sigurnosti (FSB) optuženom za cyber napade na američki energetski sektor, a drugi s ruskom obavještajnom službom za vanjske poslove.

Jedan od njih i dalje je ruski diplomata u Srbiji.

Ministarstvo vanjskih poslova Bugarske protjeralo je krajem aprila 2021. godine još jednog ruskog diplomatu.

Kako su naveli u saopćenju od 29. aprila, to je bilo jedno u nizu protjerivanja, a ruski ambasador pozvan je na razgovor.

Iako Ministarstvo nije objavilo njegov identitet, to su učinili bugarski mediji.

Privatna informativna agencija Zona News i bugarski javni servis objavili su dva dana kasnije da je riječ o potpukovniku Aleksandru Krasiju, koji je bio pomoćnik ruskog vojnog atašea.

Zona News navela je da je tu informaciju saznala „iz svojih izvora“, a kasnije saopćila da je javni servis preuzeo tu informaciju od njih bez navođenja izvora.

Ta agencija objavila je da Krasij mora napustiti Bugarsku najkasnije do 5. maja.

Krasij je, prema navodima Bugarske nacionalne televizije, postao diplomata te zemlje krajem 2020. godine, a u Bugarsku je stigao početkom 2021. godine.

Navodi se i da je tokom četveromjesečnog boravka imao jedan javni događaj – u ime ruskog ministra odbrane Sergeja Šojgua dodijelio je Orden aktivisti udruženja „Rusofil“ u Bugarskoj.

Na stranici tog udruženja objavljena je vijest s tog događaja, kao i fotografija Krasija s njegovim članovima.

RSE nije dobio odgovor Bugarske nacionalne televizije i agencije Zona News o tome kako su utvrdile da je Krasij protjerani diplomata, a odgovor o njegovom protjerivanju iz Bugarske nije stigao ni iz udruženja „Rusofil“.

Nešto više od godinu dana nakon protjerivanja, Krasij je fotografisan na događaju Univerziteta odbrane u Beogradu, državne visokoškolske ustanove.

Fotografisan je među nastavnicima i polaznicima na usavršavanju u Školi nacionalne odbrane, vojnoškolskoj ustanovi.

RSE je identificirao Krasija, između ostalog, i na osnovu oznake na uniformi koju je nosio na događaju, na kojoj piše „A.A. Krasii“.

Ime Aleksandra Krasija prvi put se pojavljuje 2026. godine na diplomatskoj listi, zvaničnom popisu stranih diplomata koji se periodično ažurira i koji objavljuje Ministarstvo vanjskih poslova Srbije.

Iste godine RSE ga je identificirao na dva događaja u Beogradu.

U aprilu je prisustvovao polaganju vijenaca uoči zasjedanja Međuvladinog srpsko-ruskog komiteta za trgovinu, ekonomsku i naučno-tehničku saradnju.

Nekoliko sedmica kasnije, u maju, fotografisan je tokom šetnje „Besmrtnog puka“, ceremonije koja je nastala u Rusiji 2012. godine u znak sjećanja na poginule borce Crvene armije u Drugom svjetskom ratu.

Iz Ministarstva vanjskih poslova Srbije i Ambasade Rusije nije stigao odgovor na upit RSE-a za komentar o Krasijevoj diplomatskoj misiji u Srbiji.

Krasij je protjeran iz Bugarske usred istrage u kojoj je šest ruskih državljana optuženo za umiješanost u seriju eksplozija tokom deset godina.

Bugarski tužioci saopćili su tada da postoji „razumna pretpostavka“ da su eksplozije koje su pogodile četiri skladišta i proizvodna pogona u Bugarskoj između 2011. i 2020. godine povezane s trovanjem bugarskog trgovca oružjem Emiliana Gebreva 2015. godine, kao i s eksplozijom u češkim skladištima municije 2014. godine.

Portparolka Ureda glavnog tužioca saopćila je tada da se može zaključiti kako je „svrha akcija ruskih državljana bila da se prekine isporuka specijalnih proizvoda Gruziji i Ukrajini“.

Trgovac oružjem Emilian Gebrev je 2015. godine tokom večere u restoranu u Sofiji počeo povraćati, nakon čega je prebačen u vojnu bolnicu, gdje je imao intenzivne halucinacije i pao u komu. Njegov sin se također iznenada razbolio, kao i direktor Gebreveve kompanije za trgovinu oružjem EMCO.

Gebrev se na kraju oporavio.

Istražitelji su tada cijeli slučaj povezali s Češkom. Ta zemlja je 2021. godine optužila rusku vojnu obavještajnu službu GRU da stoji iza diverzije u oktobru 2014. godine u gradu Vrbetice, gdje je eksplodiralo 50 tona uskladištene municije, a poginule su dvije osobe.

Iz bugarskog tužilaštva nisu odgovorili RSE-u dokle je stigla spomenuta istraga i da li je njome obuhvaćen i ruski diplomata Aleksandar Krasij.