Rusija prva zvanično priznala Islamski Emirat Afganistan i talibansku vlast

Odnosi između Rusije i afganistanskih islamističkih boraca obilježeni su decenijama dubokog neprijateljstva, nasilnih sukoba i ideološke suprotstavljenosti.

Sve počinje 1979. godine, kada Sovjetski Savez šalje trupe u Afganistan kako bi podržao komunističku prosovjetsku vlast u Kabulu. Sovjetska invazija izaziva širok otpor među afganistanskim mudžahedinima – različitim islamističkim i plemenskim grupama koje su se borile protiv stranog okupatora pod zastavom džihada.

U tom periodu, mudžahedini su imali podršku Sjedinjenih Američkih Država, Pakistana, Saudijske Arabije i drugih zemalja, koje su ih snabdijevale oružjem, novcem i obukom.

Sovjetski Savez je, s druge strane, vodio desetogodišnji iscrpljujući rat koji je rezultirao sa gotovo 15.000 poginulih sovjetskih vojnika, stotinama hiljada ubijenih Afganistanaca i masovnim razaranjem zemlje. Taj rat je imao snažan utjecaj na destabilizaciju Sovjetskog Saveza i smatra se jednim od faktora njegovog konačnog raspada.

Nakon povlačenja Sovjeta iz Afganistana 1989. godine, nastavlja se građanski rat među afganistanskim frakcijama, a 1996. godine talibani preuzimaju vlast u Kabulu i proglašavaju Islamski Emirat Afganistan. Rusija, nasljednica Sovjetskog Saveza, nikada nije priznala tu vlast i od samog početka tretirala je talibane kao terorističku organizaciju, posebno zbog njihove povezanosti s čečenskim separatistima i drugim islamističkim grupama koje su djelovale protiv ruskih interesa u regiji.

Ruske sigurnosne službe godinama su optuživale talibane za pomaganje radikalnim grupama u Srednjoj Aziji i na Kavkazu, a Moskva je snažno podržavala Sjevernu alijansu – glavne protivnike talibanskog režima u kasnim 1990-im.

Nakon američke invazije na Afganistan 2001. godine i rušenja talibanske vlasti, Rusija je pozdravila nove vlasti i podržala međunarodne napore za rekonstrukciju Afganistana, ali je i dalje držala talibane na listi terorističkih organizacija.

Ono što nekada nije bilo ni zamislivo – da će Rusija priznati talibane kao legitimnu vlast – sada je realnost. Pragmatizam, sigurnosni interesi i suprotstavljanje Zapadu prevagnuli su nad historijskim animozitetima, pokazujući da u međunarodnim odnosima ne postoje vječni prijatelji ni neprijatelji – samo trajni interesi.