Bosanski Srbin Davor Savičić, koji je nedugo prije početka invazije Rusije na Ukrajinu osnovao bataljon plaćenika “Vukovi”, je pukovnik Glavne uprave Generalštaba Oružanih snaga Rusije, poznatije kao GRU, otkrilo je istraživanje Ruskog servisa Radija Slobodna Evropa (RSE).
Ovo je pokazala baza pacijenata medicinskih ustanova Glavnog vojno-medicinskog direktorata Ministarstva odbrane Rusije (GVMU) u kojoj se nalaze i građani više od desetak zemalja svih krajeva sveta, najviše iz Nepala.
Bazu je Ruskom servisu RSE dostavio vojni ljekar koji je dezertirao u Francusku Aleksej Žiljajev.
Među desetinama stranaca, u bazi pacijenata vojnih bolnica GVMU se prema imenima i prezimenima mogu naći i ljudi iz država koje ranije nisu pominjane u kontekstu učešća njihovih građana u ratu u Ukrajini na strani Rusije.
Srpski pukovnik ruske službe
Srpski plaćenici učestvuju u ratu Rusije protiv Ukrajine još od 2014. godine. Krajem 2021, nedugo pre početka pune ruske invazije, bosanski Srbin Davor Savičić počeo je da regrutuje sunarodnike i Ruse u svoj bataljon “Vukovi” (nazvan prema njegovom nadimku).
“Vukovi” su potpisivali ugovore sa fiktivnom kompanijom “Redut”, što je tokom 2022. i 2023. bila standardna šema regrutovanja za rat pod okriljem GRU.
Kako je za RSE ispričao jedan bivši srpski plaćenik, izdavani su im lažni dokumenti o zaposlenju u građevinskoj firmi.
Savičić je u grupi “Vagner”, koja je takođe formirana uz učešće GRU-a, komandovao vodom i učestvovao u ratu u Siriji.
Tokom 2018. i 2019. godine, Savičić se vratio u Donbas, gdje je bio instruktor u “grupi stručnjaka GRU-a koji su pomagali vojsci samoproglašene Donjecke Narodne Republike (DNR)”.
U januaru 2023. godine, istraživački projekti RSE “Sistemi” i “Šeme” otkrili su internu dokumentaciju jednog od odreda “Vukova” koji je učestvovao u borbama u Kijevskoj, Harkovskoj i Donjeckoj oblasti.
Novinari su otkrili da sistem regrutacije GRU pod maskom “Reduta” uključuje najmanje 20 različitih naoružanih formacija.
Najmanje četvorica plaćenika “Vukova” koje su istraživački novinari otkrili bili su bivši ili aktivni pripadnici GRU-a.
Ono što nije bilo poznato je da je i sam Davor Savičić pukovnik GRU.
Upravo tako je u bazi pacijenata GVMU označen njegov čin i pripadnost vojnoj jedinici.
Savičić je ranjen u rame 17. juna 2022. godine.
U to vrijeme su ruske trupe pokušavale da napadnu Severodonjeck u Luganskoj oblasti, dok je ukrajinska vojska izvršila kontranapad u oblasti Izjuma u Harkovskoj oblasti.
Nije poznato na kom je tačno mjestu Savičić ranjen.
Dva dana nakon ranjavanja, 19. juna, prebačen je u Glavnu vojnu bolnicu u centru Moskve odakle je otpušten nakon dvije sedmice, 7. jula.
U bazi se nalazi i njegov lični identifikacioni broj “V-0001”.
Na spisku ranjenih nalazi se i nosilac identifikacionog broja “V-0009” Maksim Šumejko.
Kako je maja 2018. godine saopćilo međunarodno udruženje “InformNapalm”, Šumejko, koji je poreklom sa Krima, ratovao je u Siriji u sastavu “Vagnera” pri bataljonsko-taktičkoj grupi “Karpati”.
Ovu grupu činili su građani Ukrajine koji su nakon 2014. godine prešli na stranu ruske vojske.
Šumejko je zadobio prostrelnu ranu nadlaktice tri dana pre Savičića, 14. juna.
Dva dana kasnije hospitalizovan je na istom odjeljenju Glavne vojne bolnice u Moskvi, da bi svega devet dana kasnije bio otpušten i vraćen u svoju jedinicu.
Kod svih vlasnika identifikacionih brojeva koji počinju sa “V” u medicinskoj bazi, osim Savičića, stoji napomena “PVK” (privatna vojna kompanija).
Neki plaćenici su mogli da pređu u “Redut” iz drugih jedinica koje je nadgledao GRU.
Na primjer, napomena “PVK” postoji kod Alekseja Kozmenka (broj “V-8588”), koji je, prema njegovom profilu na društvenoj mreži Odnoklassniki, služio u bataljonu “BARS-1”.
Na jednoj od grupa na mreži VKontakte je 22. februara 2025. objavljeno da je Kozmenko nagrađen medaljom “Za hrabrost” drugog stepena. U ovoj objavi je takođe nazvan borcem bataljona “BARS-1”.
U bazi se, pored Savičića, nalaze se i drugi državljani Srbije koji su ratovali preko “Reduta” i drugih ruskih vojnih formacija.
Među njima je i 30-godišnji Predrag Matković iz Novog Sada, koji je na svom profilu na VKontakte objavio fotografije iz rata u Ukrajini.
On nije bio povrijeđen, ali je primljen u bolnicu u maju 2023. zbog pogoršanja hronične bolesti.
Aleksandar Kandić, koji je na mreži Vkontakte koristio nadimak “Donjecki partizan”, bio je dva puta ranjen 2023. godine i na kraju je otpušten iz vojske. Nije poznato da li se vratio u Srbiju ili je ostao u Rusiji.
Do danas nije bilo informacija ni o 33-godišnjem Vladi Staniću, koji je 24. augusta 2023. godine na mreži Odnoklassniki objavio svoju fotografiju sa ruskom zastavom i slovom “Z” na kapi, držeći kalašnjikov.
U aprilu 2024. godine pretrpio je “višestruke rane na mekim tkivima oba donja ekstremiteta”.
Na spisku pacijenata GVMU nalaze se i državljani Srbije o čijem se učešću u ratu već pisalo.
Tako je na listi Dejan Vujić koji ratovao u sastavu ruske vojske još od 2014. godine i Živorad Radoičić, koji je u maju 2024. godine lečen u bolnici na Krimu, a potom u Krasnodaru od glavobolje, da bi u novembru iste godine oženio ženu iz Rostovske oblasti.
Svi državljani Srbije koji su učestvovali u ratu protiv Ukrajine suočavaju se sa krivičnim progonom u svojoj zemlji.
Na treću godišnjicu ruske invazije 24. februara Srbija je glasala za nacrt rezolucije o ratu u Ukrajini koji su pripremili Kijev i evropske zemlje.
Rezolucija osuđuje rusku agresiju i traži da se rat što pre okonča, kao i da Ukrajini bude nadoknađena šteta. Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić je kasnije ovo glasanje nazvao “greškom”.
“Neposlušni” Nepalci
U aprilu 2024. godine, Ministarstvo odbrane Velike Britanije izvijestilo je da se stranim državljanima u službi ruske vojske nude mjesečne plate u iznosu od 2.200 dolara i ruski pasoš.
Prema riječima medicinskog radnika koji je dezertirao Alekseja Žiljajeva, strani borci su sredinom 2024. dobijali do 640 hiljada rubalja mjesečno – tri puta više nego ruski vojnici. Ovu informaciju dobio je od jednog od plaćenika.
“Prvi stranac kojeg sam tamo sreo bio je iz Kine, zvao se Wang Xu. Kod kuće je služio kao snajperista osam godina. Prebačen je u naš drugi rezervni bataljon nakon što je bio u bolnici u Možnjakovki. Ne govori ruski pa sam ja bio prevodilac sa engleskog. Pričao mi je da je bilo pet Kineza i svi su služili u 254. puku, a komandir je tamo znao kineski. Za mjesec dana službe, dvojica njegovih drugova su poginula, a on je poslat u bolnicu u Rogovu (Luganska oblast) bez dokumenata, pa su potom morali sve da obnove”, prisjeća se Žiljajev.
Kinezi su takođe u bazi pacijenata GVMU.
Jedan od njih, 36-godišnji Duan Wei koji je hospitalizovan u novembru 2023, potvrdio je u prepisci sa novinarima RSE da je kineski državljanin i da je učestvovao u ratu, ali je odbio da govori o detaljima.
Prema podacima iz baze, 19. oktobra 2023. godine zadobio je “lakše povrede” u eksploziji, a u bolnici je ostao do novembra.
Prema riječima Alekseja Žiljajeva, visoke plate stranih plaćenika često nisu opravdane.
Vojni ljekar se prisjeća da je u 283. rezervnom bataljonu služila četa Nepalaca, koju su zvali “neupravljivom”.
“Oficiri su govorili da, čak i ako su im se obraćali na engleskom, nisu slušali naređenja, već su prosto radili nešto po svom nahođenju ili su šetali tamo-vamo. Polovinom januara 2024, iskrcali su ih sa borbenog vozila blizu 488. puka. Dodijeljena im je stražarska služba, a 283. bataljon, najneuspješniji u ruskoj vojsci u kojem su služili ovi Nepalci, nije imao straže. I tako oni izlaze na pozicije, patrola 488. puka ih pita za lozinku, a oni ćute – nisu razumijeli ni riječ na ruskom”.
Žiljajev navodi da su trojica Nepalaca ranjena u pucnjavi, da su njihovu četu nakon toga rasformirali i rasporedili po celom bataljonu.
U bazi se nalazi i nekoliko Nepalaca koji su aktivno postavljali fotografije i video snimke na društvene mreže.
Tako 43-godišnji pripadnik 98. divizije Pahari Prakaš na TikToku ima video-hronologiju svog učešća u ratu.
Prakaš je nalog na TikTok-u pokrenuo dok je bio u bolnici u Rusiji, a zatim je objavljivao ranije snimljene video klipove.
Došao je u Rusiju iz Katmandua.
U jednom od prvih video snimaka, pleše u ruskoj vojnoj uniformi 8. septembra 2023. godine, dok se u drugom već kreće u invalidskim kolicima u bolnici.
Prije nego što je upućen u borbenu zonu, Prakaš je zamolio poznanika da ga fotografiše u punoj vojnoj opremi ispred ulaza u Trening centar vojno-patriotskog obrazovanja u moskovskom parku “Patriot”.
Nakon nekog vremena, već je bio snimljen u šumskom kampu na frontu.
