Istražitelji povezuju eksploziv iz Leipziga sa širim ruskim operacijama u Evropi

Neeksplodirana bomba pronađena nakon udara drona u ukrajinski avion na aerodromu u Leipzigu mogla bi biti jedan od najvažnijih tragova u istragama o, kako evropski sigurnosni zvaničnici sumnjaju, široj ruskoj kampanji sabotaža i napada širom Evrope.

Dron je 4. augusta udario u krilo ukrajinskog aviona na aerodromu u Leipzigu i potom pao na pistu. Ispod njega bila je pričvršćena limenka napunjena eksplozivom, ali naprava nije detonirala.

Upravo je to istražiteljima omogućilo da detaljno pregledaju bombu. Limenka je bila zatvorena metalnom pločom sa sedam kružnih udubljenja, pokazuju dokumenti njemačke savezne policije koje je pregledala istraživačka mreža Axel Springer Global Reporters Network.

Slične improvizirane eksplozivne naprave već su pronalažene u Evropi.

Gotovo dvije godine ranije, 20. augusta 2024, policija je na groblju u Kaunasu u Litvaniji, nakon osjetljive dojave iz Poljske, pronašla eksploziv za koji se sumnjalo da ga je ondje ostavio ukrajinski državljanin koji je navodno djelovao za rusku obavještajnu službu.

Ispod vještačkog cvijeća i betonskih ploča na jednom grobu pronađena je plastična vreća sa dvije limenke. Prema etiketama, u njima je trebao biti kukuruz.

Forenzička analiza pokazala je nešto sasvim drugo.

U limenkama je bilo 968 grama eksploziva, odnosno oko 700 grama TNT ekvivalenta po limenci. Prema procjeni istražitelja, razorna snaga svake odgovarala je približno snazi četiri ručne bombe.

Istražitelji su u januaru i junu 2025. na različitim lokacijama u Litvaniji pronašli dodatne limenke napunjene eksplozivom. Četiri su imale metalne ploče sa utisnutim kružnim udubljenjima.

Litvanski istražitelji smatraju da su ploče trebale djelovati kao projektili prilikom eksplozije. Forenzička ispitivanja pokazala su i da je veoma vjerovatno da su napravljene na istoj mašini.

Naprava pronađena nakon incidenta u Leipzigu imala je upadljive sličnosti s litvanskim bombama – eksploziv se nalazio u limenci, a korištena je i metalna ploča s karakterističnim udubljenjima.

Sama sličnost, međutim, nije dokaz da su naprave dio iste operacije.

Dvojica zapadnih sigurnosnih zvaničnika navela su da se ona uklapa u druge prikupljene podatke, uključujući evidencije putovanja, moguće logističke pravce i obavještajne informacije koje pojedinačne slučajeve povezuju sa širom operacijom ruske obavještajne službe.

Prema trojici visokih njemačkih i evropskih sigurnosnih zvaničnika, glavni pokretač takve kampanje je ruska vojna obavještajna služba GRU, a u njenom središtu nalazi se Jedinica 29155, koju zapadne službe povezuju s operacijama destabilizacije u evropskim državama.

Njemačke vlasti očekuju nove „hibridne“ operacije kojima bi Moskva pokušala ometati vojnu podršku Ukrajini i povećati političku cijenu evropske pomoći Kijevu.

„Stanovništvo bi trebalo strahovati od direktnog vojnog sukoba i zbog toga početi dovoditi u pitanje svrhu podrške Ukrajini“, rekao je Gerhard Schindler, bivši predsjednik njemačke Savezne obavještajne službe BND.

„Zato će povećavati i vojni pritisak na Ukrajinu i hibridni pritisak na Zapad“, dodao je.

Ruska ambasada u Berlinu odbacila je navode o umiješanosti Rusije.

„Odlučno odbacujemo neosnovane optužbe o navodnoj umiješanosti Rusije u 'incident s dronom' na aerodromu u Leipzigu, kao i u druge 'sabotažne aktivnosti'“, saopćio je glasnogovornik Ambasade.

Jedan od tragova njemačke istrage vodi prema Olegu Levushkinu, državljaninu Latvije i Rusije za kojeg njemačke vlasti sumnjaju da je učestvovao u pripremama operacije u Leipzigu.

Prema njemačkom sigurnosnom zvaničniku i dokumentima iz istrage, Levushkin se ne smatra tek nižerangiranim saradnikom, već logističkim operativcem povezanim s GRU-om i osobom s dugogodišnjim vezama s visokim pripadnicima ruske vojne obavještajne službe.

Istražitelji vjeruju da je krajem jula preko Turske doputovao na aerodrom Berlin-Brandenburg kako bi pripremio operaciju u Leipzigu. Automobil je iznajmio 27. jula, a 31. jula vozilo je registrirano u blizini aerodroma u Leipzigu.

Istražitelji sumnjaju da je tada obavljao izviđanje uoči pokušaja napada.

Posebno je značajan i mogući balkanski pravac kojim je eksploziv stigao do Njemačke.

Prema visokom njemačkom sigurnosnom zvaničniku, istražitelji vjeruju da je eksploziv u Njemačku dopremljen preko Bugarske i Srbije, skriven u šupljinama kamiona koji saobraćaju na dugim relacijama.

Levushkin, prema ranijim izvještajima njemačkih medija i londonskog Dossier Centera, već približno dvije decenije održava bliske veze s pukovnikom GRU-a Denisom Smolyaninovim.

Litvanska Služba državne sigurnosti u izvještaju iz decembra 2025. navela je da je Smolyaninov šef odjela GRU-a za Ukrajinu, specijaliziran za psihološke operacije i povezan s tajnim sabotažnim operacijama u Evropi u kojima se za regrutiranje koristi Telegram.

Evropski istražitelji sumnjaju da su pojedini ljudi povezani s njim učestvovali i u operaciji slanja zapaljivih naprava u Poljsku i Veliku Britaniju.

Jedan takav paket zapalio se 20. jula 2024. tokom transporta na aerodromu u Leipzigu, dok je drugi planuo dva dana kasnije u Birminghamu u Engleskoj.

Litvanska obavještajna služba tu operaciju izričito pripisuje GRU-u, posebno Jedinici 29155.

U litvanskom obavještajnom dosjeu iz novembra 2025. navodi se da je zadatak te jedinice izvođenje ubistava, operacija uništavanja infrastrukture, ometanje rada institucija koje djeluju protiv interesa Rusije i izvođenje terorističkih napada u zapadnim državama.

Njeni pripadnici, prema istom dokumentu, obučeni su za rukovanje eksplozivom i vatrenim oružjem, pronalaženje saradnika i izgradnju mreža agenata.

Zapadne vlade i istražitelji Jedinicu 29155 ranije su povezivali s eksplozijama u skladištima municije u Bugarskoj i Češkoj te trovanjem bivšeg ruskog obavještajca Sergeja Skripalja u Velikoj Britaniji 2018. godine.

Litvanski dokument povezuje jedinicu i s novijim podmetanjima požara, među kojima su napadi na prodavnicu IKEA-e u Vilniusu i poštu u Bukureštu.

Njemačke vlasti također su GRU označile odgovornim za neuspjeli zapaljivi napad na kompaniju iz odbrambene industrije u Minhenu u septembru, dok je estonska sigurnosna služba ove sedmice saopćila da je ruska obavještajna služba naručila augustovski napad na kompaniju Milrem Robotics.

Evropske sigurnosne službe očekuju da bi broj takvih operacija mogao rasti tokom narednih mjeseci. Među potencijalnim metama navode kompanije odbrambene industrije, kritičnu infrastrukturu i osobe uključene u pružanje podrške Ukrajini.

„Vjerujemo da je Rusija trenutno pod izuzetno velikim pritiskom – vjerovatno većim nego u bilo kojem ranijem trenutku tokom rata i tokom vladavine Vladimira Putina“, rekao je visoki zvaničnik NATO-a.

„Iz perspektive Kremlja, najbolja opcija koja im je na raspolaganju izgleda jeste intenziviranje hibridne kampanje koju vode protiv Zapada“, dodao je.