Prema ovogodišnjem izvještaju organizacije Freedom House za 2023. godinu pad Srbije je najveći pad u Evropi u cjelini, izjavila je danas ekspertkinja ove nevladine organizacije za Balkan, Aleksandra Karpi.
"Dakle, ne samo na zapadnom Balkanu i ne samo globalno gledano, već u Evropi, ona (Srbija) bila je lider, nažalost, u smanjenju prava i građanskih sloboda građana", rekla je ona za Glas Amerike (Voice of America - VoA).
Slobode u Srbiji opadaju uzastopno deset godina, tako je ove godine Srbija na 114. mjestu po listi Freedom Houea, organizacije sa sjedištem u Njujorku.
Srbija je ove godine pala za tri poena, što je sveukupno stavlja u prvu polovinu zemalja u kojima je demokratija u konstantnom padu tokom posljednje decenije.
U uvodu izvještaja koji se odnosi na Srbiju, navodi se da Srbija je parlamentarna demokratija sa konkurentnim višepartijskim izborima, ali posljednjih godina vladajuća Srpska napredna stranka (SNS) stalno narušava politička prava i građanske slobode, vršeći pritisak na nezavisne medije, političku opoziciju i organizacije civilnog društva.
"U decembru je koalicija predvođena SNS-om osvojila apsolutnu većinu mjesta u parlamentu poslije vanrednih parlamentarnih i lokalnih izbora koje su obilježili vjerodostojni izvještaji o nepravilnostima. Poslije izbora ponovo su se pojavili masovni protesti u Beogradu, gdje su demonstranti osudili navodne prevare i manipulacije i doveli u pitanje konačne rezultate izbora", dodaje se u izvještaju. Freedom House je naveo da su lokalni i međunarodni posmatrači prijavili brojne nepravilnosti tokom kampanje i na dan izbora.
"Tokom kampanje, nekoliko faktora je dovelo do neravnopravnog izbornog okruženja za kandidate i obezbijedilo neprikladne prednosti SNS-u. To uključuje nesrazmerno visok pristup medijima koji je omogućen partijama vlasti, pritisak na zaposlene u javnom sektoru i socio-ekonomski ugrožene stanovnike da podrže nosioce funkcije, zloupotrebu administrativnih resursa i centralnu ulogu predsjednika Vučića na izborima, što je doprinijelo brisanje granica između države i stranke SNS", navodi se u izvještaju.
Na dan izbora, Kancelarija za demokratske institucije i ljudska prava Organizacije za evropsku sigurnost i saradnju (OEBS) (ODIHR) primijetila je niz pitanja, uključujući proceduralne nedostatke u 39 odsto posmatranja, kupovinu glasova, kršenje tajnosti glasanje i slučajevi grupnog glasanja.
Izborni zakoni u velikoj mjeri odgovaraju međunarodnim standardima, ali aspekti izbornog procesa su loše regulisani, a primjena postojećih pravila je manjkava.
Dodaje se da se propisi o finansiranju kampanje se slabo sprovode i ne postavljaju sveukupno ograničenje na privatna sredstva koja prikupljaju i troše stranke i kandidati.
"SNS je koristila različite taktike da nepravedno umanji izborne izglede opozicije. To uključuje manipulisanje vremenom vanrednih izbora, vršenje pritiska na nezavisne državne institucije, prikupljanje birača iz susjednih zemalja i mobilisanje javnih resursa za podršku kampanjama", navodi se dalje u izvještaju.
Opozicione ličnosti su se takođe suočavale sa sve većim uznemiravanjem, zastrašivanjem, manipulacijom i nasiljem posljednjih godina, što je rezultiralo potiskivanjem političkog predstavljanja opozicionih partija na svim nivoima.
