ZDK odobrio 2,38 miliona KM podrške registrovanim farmama goveda
Početna/Vijesti/Evropa
Evropa

Evropa u sve većoj opasnosti: Vještačka inteligencija otkrila zabrinjavajući trend

Redakcija Mostar

Istraživanje pokazalo da se količina saharske prašine koja stiže do Evrope povećava, a klimatske promjene, suša i promjene atmosferskih strujanja mogli bi dodatno pogoršati problem.

Evropa se decenijama bori protiv zagađenja zraka, ali nova studija zasnovana na vještačkoj inteligenciji pokazuje da kvalitet zraka na kontinentu ugrožava i sve veća količina prirodne prašine koja iz Sahare stiže do Evrope.

Istraživanje, koje je obuhvatilo period od 2012. do 2021. godine, pokazalo je da se količina mineralne prašine iz Sahare značajno povećava, posebno u južnoj Evropi.

Pustinjska prašina iz sjeverne Afrike preko Sredozemnog mora stiže do Španije, Portugala, Italije, Balkana i Grčke, a atmosferske struje je prenose i do sjeverne Evrope.

Iako su koncentracije saharske prašine u sjevernim dijelovima kontinenta još uvijek relativno niske u poređenju s južnom Evropom, istraživači upozoravaju na zabrinjavajući trend – količina prašine koja stiže do sjevera povećava se približno istom brzinom kao i ona koja dolazi do južnih područja.

Sve intenzivnije pješčane oluje

Istraživači navode da se broj oluja koje prenose prašinu nije povećao, ali da je njihov intenzitet značajno porastao.

Petros Vasilakos, glavni autor studije, ističe da oluje tokom kraćeg perioda prenose znatno veće količine mineralne prašine.

Kaspar Dällenbach, vođa projekta u Centru za energetiku i nauke o okolišu na Institutu Paul Šerer u Švicarskoj, navodi da trenutni naučni konsenzus ukazuje na to da emisije stakleničkih plinova i povezano globalno zagrijavanje najmanje djelimično doprinose povećanju količine pustinjske prašine.

Sve sušniji uslovi u pojedinim područjima mogu dovesti do širenja pustinja, dok promjene u atmosferskim strujanjima stvaraju snažnije vjetrove u mediteranskoj regiji.

Dodatni faktor predstavlja i dezertifikacija Sahare, odnosno dugoročno širenje pustinjskih područja.

Jedan od upečatljivih primjera dogodio se 16. oktobra 2017. godine, kada je nebo iznad Britanskih ostrva poprimilo neobičnu sepijastu nijansu, dok je Sunce izgledalo krvavo crveno.

Taj prizor izazvao je uragan Ofelija, koji je preko Evrope donio velike količine saharske mineralne prašine. Prašina se pomiješala s dimom iz snažnih šumskih požara u Portugalu i Španiji i prekrila nebo.

Hemijski „otisak prsta“ otkriva porijeklo prašine

Istraživači mogu precizno pratiti porijeklo čestica zahvaljujući njihovom specifičnom hemijskom sastavu.

Gradska građevinska prašina posebno je bogata kalcijem zbog betona i drobljenog kamena, dok čestice nastale u saobraćaju sadrže elementarni i organski ugljenik, kao i metale nastale habanjem kočnica i guma.

Pustinjska prašina, s druge strane, bogata je aluminijem, jednim od najzastupljenijih elemenata u Zemljinoj kori, što omogućava da se njen izvor precizno utvrdi hemijskom analizom.

Rizik za zdravlje

Najveću zabrinutost izazivaju posljedice velikih oblaka prašine po zdravlje ljudi.

Fine čestice mineralne prašine mogu prodrijeti duboko u plućno tkivo, gdje mogu izazvati upale, oksidativni stres i oštećenje ćelija.

Dugotrajna izloženost može povećati rizik od kardiovaskularnih problema, uključujući srčane udare, te pogoršati hronične respiratorne bolesti i simptome astme.

Autori studije, objavljene u časopisu „Nature“, naglašavaju da su potrebna dodatna dugoročna istraživanja kako bi se u potpunosti utvrdio uticaj saharske prašine na zdravlje ljudi.

Istraživači, međutim, vjeruju da bi modeli zasnovani na mašinskom učenju u budućnosti mogli omogućiti praćenje zagađenja zraka u realnom vremenu i s visokom preciznošću.

Vještačka inteligencija već sada, analizirajući podatke s više od stotinu mjernih stanica širom Evrope, omogućava izradu detaljnih mapa zagađenja prašinom.

Za razliku od tradicionalnih meteoroloških modela, koji često netačno procjenjuju koncentraciju prašine pri tlu, novi modeli mogli bi pružiti preciznije podatke o stvarnom riziku za stanovništvo.

Komentari

Ovaj članak nije moguće komentarisati.