Istraživanje Evropskog vijeća za vanjske odnose (ECFR) i Evropske kulturne fondacije (ECF) identificira tri ključne "slijepe tačke" u cijelom bloku i tvrdi da njihovo ukrštanje riskira narušavanje ili radikalno promjenu osjećaja EU.
U izvještaju, koji je ekskluzivno podijeljen s Guardianom, tvrdi se da bi očigledna "bijelina" politike EU, slab angažman mladih ljudi i ograničeni proevropeizam u srednjoj i istočnoj Evropi mogli oblikovati evropski osjećaj koji je u suprotnosti s izvornim osnovnim vrijednostima bloka.
"Mario Draghi je dominirao razgovorom u Briselu fokusirajući umove na potrebu oživljavanja ekonomije bloka, koja gubi svoju konkurentsku prednost", rekao je Pawel Zerka, autor izvještaja i viši saradnik za politiku ECFR-a.
"Ali ako je ekonomija pokretač EU, onda 'evropski sentiment' treba posmatrati kao njegovo gorivo. A ono što se trenutno dešava evropskom raspoloženju zahteva hitnu pažnju – inače rizikujemo da ostanemo bez goriva ili da radimo na prljavo gorivo".
Zerka definira “evropski sentiment” kao osjećaj pripadnosti zajedničkom prostoru, dijeljenje zajedničke budućnosti i potpisivanje zajedničkih vrijednosti koje on identificira kao univerzalizam, jednakost i sekularizam – i tvrdi da se to sve više osporava.
Uprkos godinu dana ratova i izbora, izvještaj – zasnovan na analizi podataka i istraživanjima društvenih mreža i politologa širom Evrope, i treći te vrste – kaže da ankete doslejdno pokazuju da veliki broj građana u skoro svakoj državi članici EU i dalje vjeruje u blok, optimistični su u pogledu njegove budućnosti i osjećaju vezanost za njega.
U njemu se navodi da je snažno evropsko raspoloženje dokazano i relativno visokim odzivom od 51% na ovogodišnjim izborima za Evropski parlament i činjenicom da velika većina od 27 nacionalnih vlada ostaje proevropski orijentirana.
Međutim, navodi se da se sve veći broj osjeća "isključenim", "razočaranim" ili "nezainteresiranim" za EU, posebno ljudi boje kože i muslimani, ljudi u srednjoj i istočnoj Europi i mladi glasači koji smatraju da je "previše bijela", "suviše zapadnjačka" ili “suviše nazadna".
Obojeni Evropljani su bili izloženi velikom porastu ksenofobičnih narativa od napada Hamasa na Izrael 7. oktobra, navodi se u izvještaju, pri čemu se muslimani često osjećaju otuđenim zbog podrške mnogih vlada Izraelu.
Osvojeno prvo mjesto krajnje desnih stranaka na evropskim izborima u Francuskoj, Italiji, Belgiji, Austriji i Mađarskoj, kao i jaki rezultati u Holandiji i Njemačkoj, također su podstakli nagli porast govora protiv imigracije.
U izvještaju se navodi debata u Njemačkoj o planu krajnje desnice za deportaciju tražilaca azila i njemačkih državljana stranog porijekla, korištenje antimuslimanskih fraza poput AfD-a i italijanske Lege, te postepenog uvođenja "ksenofobnog pogleda na svijet".
Također je ukazano na "ograničenu raznolikost unutar evropskih institucija", ističući da je jedva 3% europarlamentaraca iz rasnih i etničkih manjina, naspram 10% u populaciji EU, te da mnoge zemlje nisu iznijele nijednog kandidata koji nisu bili bijelci.
