Ministri vanjskih poslova Evropske unije odbili su prošlog mjeseca poziv da se prekine prodaja oružja Izraelu, uprkos rastućim dokazima o ratnim zločinima – i, potencijalno, genocidu – koji su im predstavljeni u internoj procjeni koju je dobio Intercept.
Prema advokatima, stručnjacima i političkim liderima, sadržaj dosad neobjavljene procjene od 35 stranica mogao bi utjecati na buduća suđenja političarima EU za ratne zločine zbog saučesništva u izraelskom napadu na Gazu.
Ocjenu je napisao specijalni predstavnik EU za ljudska prava Olof Skoog i poslao je ministrima EU uoči sastanka Vijeća 18. novembra, kao dio prijedloga šefa vanjske politike EU da se prekine politički dijalog s Izraelom. Prijedlog je odbilo Vijeće ministara vanjskih poslova zemalja članica EU.
Evropski zvaničnik upozorava. Džaba!
Skoogova analiza izložila je dokaze iz izvora Ujedinjenih naroda o ratnim zločinima Izraela, Hamasa i Hezbolaha od 7. oktobra 2023. godine, kada je oko 1.200 ljudi ubijeno tokom napada pod vodstvom Hamasa koji je potaknuo izraelski napad na pojas Gaze. UN procjenjuje da je od tada u Gazi umrlo oko 45.000 ljudi, a procjenjuje se da su više od polovine žene i djeca.
Iako procjena nije poštedjela Hamas i Hezbolah, veći dio njegovog najjačeg jezika bio je rezerviran za Izraelske odbrambene snage.
„Rat ima pravila“, vanodi izvještaj. “S obzirom na visok nivo civilnih žrtava i ljudske patnje, optužbe se uglavnom fokusiraju na to kako su nosioci dužnosti, uključujući Izraelske odbrambene snage (IDF), naizgled propustili da naprave razliku između civila i boraca i da preduzmu sve izvodljive mjere opreza da zaštite civile i civilne objekte protiv efekata napada, kršenje osnovnih principa MHP” — međunarodnog humanitarnog prava.
Skoog navodi povećanu upotrebu “dehumanizirajućeg jezika” od strane izraelskih političkih i vojnih lidera, što može “doprinijeti dokazima o namjeri” da se počini genocid.
“Poticanje na diskriminaciju, neprijateljstvo ili nasilje – kao što je ono u izjavama izraelskih zvaničnika – predstavlja ozbiljno kršenje međunarodnog zakona o ljudskim pravima i može predstavljati međunarodni zločin poticanja na genocid”, piše list.
Implikacije za visoke zvaničnike iz zemalja koje izvoze oružje u Izrael — poput Njemačke, Italije i Francuske — nisu bile benigne za Yanisa Varoufakisa, bivšeg grčkog ministra finansija i generalnog sekretara Pokreta za demokratiju u Evropi 2025.
Ako Međunarodni krivični sud proglasi izraelske zvaničnike krivima za ratne zločine, rekao je Varoufakis za Intercept, sama distribucija izvještaja ministrima EU ima značaj jer se Evropljani neće moći izjasniti o neznanju.
“Oni ne mogu vjerodostojno poreći da su bili upoznati sa činjenicama s obzirom na sadržaj izvještaja specijalnog predstavnika EU koji su imali dužnost uzeti u obzir”, rekao je Varoufakis. “Svijet sada zna da su znali da su prekršili međunarodno pravo jer im je to eksplicitno rekao specijalni predstavnik EU-a za ljudska prava. Historija će im oštro suditi. A možda će i ICC.”
Blokirana diplomatska akcija
Izvještaj je proizašao iz februarskog zahtjeva Španije i Irske da se ocijeni da li je izraelski rat u Gazi prekršio klauzule o ljudskim pravima u Sporazumu o pridruživanju EU-Izrael, koji je, između ostalog, omogućio oko 46,8 milijardi eura trgovine u 2022.
Da je Evropska komisija utvrdila kršenje, na dnevni red bi stavila suspenziju sporazuma. Proizraelska predsjednica Komisije Ursula von der Leyen, međutim, odbila je djelovati po tom pitanju.
Shodno tome, Skoog je dobio zadatak od strane službe EU za vanjske poslove, Evropske službe za vanjske poslove, da istražuje. Prvu procjenu je dao u julu. Intercept je dobio verziju procjene koja je ažurirana u novembru.
