U analizi objavljenoj na platformi britanskog instituta RUSI (Royal United Services Institute), autor Ismet Fatih Čančar detaljno razmatra političke posljedice poraza Viktora Orbána na evropskoj i zapadnobalkanskoj sceni, posebno u kontekstu Bosne i Hercegovine.
Prema njegovoj ocjeni, izborni poraz Orbána i dolazak Pétera Magyara na čelo Mađarske predstavlja značajan politički zaokret koji nadilazi unutrašnju mađarsku politiku. Autor navodi da je riječ o promjeni koja bi mogla uticati na mrežu političkih odnosa koju je Orbán gradio godinama, a koja se, kako tvrdi, protezala i na aktere u Bosni i Hercegovini.
Čančar u tekstu ističe da je Orbán tokom 16 godina vlasti izgradio poziciju jednog od ključnih evropskih političkih saveznika neliberalnih i secesionističkih aktera u Bosni i Hercegovini, posebno u entitetu Rs. U tom kontekstu navodi se dugogodišnja saradnja i političko savezništvo između Budimpešte i Milorada Dodika, koje je uključivalo političku podršku, ekonomske veze i diplomatsko pokriće unutar Evropske unije.
Autor tvrdi da je Mađarska tokom Orbánove vladavine često blokirala ili ublažavala evropske inicijative i sankcije usmjerene prema vlastima u Rs-u, čime je, prema njegovoj analizi, slabila jedinstven stav Evropske unije prema pitanjima stabilnosti i ustavnog poretka Bosne i Hercegovine.
U analizi se dalje navodi da je ta politička veza bila dio šireg regionalnog okvira u kojem su, prema autoru, povezani Orbán, Milorad Dodik, Aleksandar Vučić i Vladimir Putin, kroz zajedničke interese koji se odnose na jačanje nacionalističkih i neliberalnih politika u regionu.
Čančar posebno izdvaja navode o angažmanu mađarskih sigurnosnih struktura u Bosni i Hercegovini, uključujući prisustvo jedinica TEK-a u Banjoj Luci tokom 2025. godine. U tekstu se tvrdi da su takve aktivnosti bile dio šireg političko-sigurnosnog aranžmana koji je, prema autoru, mogao uključivati i planove za eventualnu evakuaciju Milorada Dodika u slučaju pravosudnih odluka protiv njega.
Autor dalje analizira i ideološki aspekt odnosa Orbánove vlade prema Bosni i Hercegovini, navodeći da je Mađarska bila jedan od važnih međunarodnih oslonaca političkih struktura koje zagovaraju jaču etničku podjelu zemlje. U tom kontekstu se spominje i podrška političkim zahtjevima hrvatskih nacionalnih stranaka u BiH, posebno u vezi s izmjenama izbornog zakonodavstva i konceptom tzv. „legitimnog predstavljanja“.
Prema analizi, takve politike bile su dio šireg transnacionalnog okvira koji uključuje i konzervativne i desno orijentisane političke mreže u Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama, koje Bosnu i Hercegovinu često posmatraju kroz prizmu etničkih i civilizacijskih podjela.
Čančar također podsjeća na ranije izjave mađarskih zvaničnika, uključujući i kontroverzne ocjene o evropskim integracijama Bosne i Hercegovine i njenoj demografskoj strukturi, koje su u dijelu međunarodne javnosti izazvale oštre reakcije.
Ipak, autor upozorava da se pobjeda Pétera Magyara ne može automatski tumačiti kao potpuni raskid s politikama prethodne vlade. Ističe da je novi mađarski premijer politički profilisan unutar istog političkog sistema koji je godinama oblikovao Orbán, te da dio tih političkih obrazaca i dalje može ostati prisutan.
U nastavku analize navodi se da bi potencijalni zaokret Mađarske mogao imati značajne posljedice za Bosnu i Hercegovinu, posebno ako nova vlada promijeni odnos prema institucijama Evropske unije i prestane blokirati zajedničke evropske mjere prema političkim akterima u Rs-u.
Autor smatra da bi takav razvoj događaja mogao ojačati poziciju Evropske unije u regionu i smanjiti prostor za političko djelovanje secesionističkih struktura, ali naglašava da to zavisi i od spremnosti Brisela da dosljednije pristupi pitanjima stabilnosti i sigurnosti na zapadnom Balkanu.
Zaključno, Čančar ocjenjuje da Orbánov odlazak s vlasti predstavlja važan trenutak za preispitivanje dosadašnjih političkih odnosa u regionu, ali i da ostaje otvoreno pitanje u kojoj mjeri će nova mađarska vlada zaista promijeniti kurs prema Bosni i Hercegovini i širem zapadnom Balkanu.
