Grčki medij o izborima u BiH: Glasanje 4. oktobra novi je test za dejtonski sistem

Opći izbori u Bosni i Hercegovini 4. oktobra predstavljaju novi test za politički i institucionalni sistem uspostavljen Dejtonskim mirovnim sporazumom, ocjenjuje grčki regionalni portal IBNA u analizi objavljenoj 22. septembra.

U tekstu pod naslovom „Bosna i Hercegovina: Glasanje 4. oktobra stavlja dejtonski sistem na test“ IBNA navodi da predstojeći izbori prevazilaze uobičajenu političku borbu za Predsjedništvo BiH, parlamente i druge nivoe vlasti.

Tri decenije nakon Dejtona, prema ovoj analizi, ponovo se postavlja pitanje može li sistem zasnovan na dva entiteta, kantonima, etničkoj zastupljenosti i međunarodnom nadzoru izborni mandat pretvoriti u stabilno upravljanje državom.

Više od 3,4 miliona registriranih birača pozvano je da 4. oktobra učestvuje u više izbornih utrka – za Predsjedništvo BiH, Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH, Predstavnički dom Parlamenta FBiH, NSRs, predsjednika i potpredsjednike Rs te skupštine deset kantona u FBiH.

IBNA složenost samog izbornog procesa povezuje sa ustavnom arhitekturom države nastalom nakon Dejtonskog mirovnog sporazuma.

U fokusu analize zato nije samo pitanje ko će dobiti najveći broj glasova, nego kakve će odnose izborni rezultat proizvesti između različitih nivoa vlasti i hoće li nakon izbora biti moguće formirati funkcionalne parlamentarne većine i vlast.

Grčki portal se ovom temom bavio i na početku kampanje, kada je ocijenio da će izbori pokazati odnos snaga između Sarajeva i Banje Luke, odnos dva entiteta prema državnim institucijama te izdržljivost sistema koji i dalje zavisi od političkog dogovora različitih nivoa vlasti.

Posebnu političku neizvjesnost IBNA vidi u Rs.

U ranijoj analizi objavljenoj 4. septembra portal je ukazao na činjenicu da se izbori održavaju nakon odlaska Milorada Dodika s funkcije predsjednika Rs te ih predstavio i kao provjeru sposobnosti SNSD-a da zadrži dominantnu političku poziciju u tom entitetu.

Za predsjednika Rs kandidirani su Savo Minić iz SNSD-a, Branko Blanuša iz SDS-a, Bogdan Jovanović iz stranke Život i nezavisni kandidat Marko Jorgić.

IBNA navodi da se politička dinamika kampanje razlikuje između dva entiteta. U FBiH izbori će, prema njihovoj analizi, utjecati na odnos političkih snaga na entitetskom i državnom nivou, dok se u Rs kao jedno od glavnih pitanja nameće mogućnost SNSD-a da sačuva političku dominaciju bez Dodika na funkciji predsjednika entiteta.

Portal izbore posmatra i kroz uvođenje novih izbornih tehnologija, navodeći da će vjerodostojnost izbornog procesa biti dodatno testirana njihovom primjenom.

Ključno pitanje, prema analizi IBNA, pojavit će se neposredno nakon prebrojavanja glasova – hoće li rezultat omogućiti institucijama uspostavljenim dejtonskim ustavnim okvirom da političke razlike pretvore u funkcionalnu vlast ili će uslijediti novi ciklus političkih sukoba između različitih nivoa vlasti.