Kada bi Njemačka imala isti odnos broja političkih stranaka i stanovnika kao BiH, imala bi gotovo 2.000 političkih partija. Francuska i Velika Britanija imale bi više od 1.600 stranaka svaka.
Bosna i Hercegovina bi nakon ovogodišnjih općih izbora mogla zauzeti sam vrh evropske ljestvice po broju političkih stranaka u odnosu na broj stanovnika. Prema podacima Centralne izborne komisije BiH, na izborima će učestvovati 75 političkih stranaka, što je za zemlju sa oko 3,2 miliona stanovnika izuzetno visok broj političkih subjekata.
Statistički gledano, u BiH na jednu političku stranku dolazi oko 42.600 stanovnika, što političku scenu čini jednom od najrasparčanijih u Evropi. Takav odnos višestruko je drugačiji od onoga u najvećim evropskim državama.
Dok u BiH jedna politička partija „pokriva“ nešto više od 42.000 stanovnika, u Njemačkoj jedna relevantna politička stranka dolazi na približno 1,4 do 1,6 miliona stanovnika. U Francuskoj taj odnos iznosi oko 2,2 miliona stanovnika po stranci, dok u Velikoj Britaniji jedna značajnija politička partija dolazi na više od 3,4 miliona građana.
Razmjere razlike postaju još jasnije kroz hipotetička poređenja. Kada bi Njemačka imala isti odnos broja političkih stranaka i stanovnika kao BiH, imala bi gotovo 2.000 političkih partija. Francuska i Velika Britanija imale bi više od 1.600 stranaka svaka.
Slična slika vidljiva je i u drugim evropskim državama. Italija sa gotovo 59 miliona stanovnika ima između 35 i 40 relevantnih političkih stranaka, Španija između 20 i 25, dok Belgija i Holandija, uprkos složenim političkim sistemima, imaju znatno manji broj značajnih političkih aktera u odnosu na broj stanovnika nego Bosna i Hercegovina.
Politička fragmentacija u BiH posebno dolazi do izražaja kada se uzme u obzir da jedna stranka statistički predstavlja manji broj ljudi nego što živi u pojedinim gradskim kvartovima većih evropskih gradova. U Njemačkoj, primjerice, jedna politička stranka predstavlja populaciju veću od ukupnog broja stanovnika Banje Luke sa širom urbanom zonom.
Iako je politička scena u zemljama regiona također veoma razuđena, BiH se i tu nalazi pri samom vrhu. Srbija je na posljednjim izborima imala oko 120 političkih stranaka, što predstavlja jednu stranku na približno 55.000 stanovnika. U Sloveniji jedna stranka dolazi na oko 70.000 stanovnika, dok je u Crnoj Gori taj odnos približno jedna stranka na 31.000 građana.
Podaci pokazuju i dugoročan rast broja političkih stranaka koje učestvuju na izborima u BiH. Na općim izborima 2010. godine učestvovalo je oko 39 političkih partija. Već 2014. godine taj broj porastao je na približno 69, dok ih je 2018. bilo oko 58. Na izborima 2022. godine učestvovalo je oko 90 stranaka, a za ovogodišnje izbore registrovano ih je 75.
Istovremeno, broj nezavisnih kandidata bilježi suprotan trend. Ove godine kandidovana su svega četiri nezavisna kandidata, što predstavlja jedan od najnižih nivoa u posljednjim izbornim ciklusima. Poređenja radi, 2014. godine bilo ih je čak 24, dok ih je na izborima 2022. učestvovalo 17.
Pored velikog broja političkih subjekata, Bosna i Hercegovina zaostaje i po izlaznosti birača. Na općim izborima izlaznost se uglavnom kreće između 50 i 55 posto. U Njemačkoj ona redovno prelazi 75 posto, dok u Francuskoj na predsjedničkim izborima dostiže oko 70 posto. U Velikoj Britaniji izlaznost se uglavnom kreće između 60 i 68 posto.
Najveći odziv birača i dalje bilježe skandinavske zemlje. U Švedskoj, Danskoj i Norveškoj na izbore redovno izlazi između 80 i 87 posto građana, što je znatno više nego u Bosni i Hercegovini.
Rast broja političkih stranaka uz istovremeno nisku izlaznost birača pokazuje da politička scena u BiH postaje sve složenija i fragmentiranija, dok se povjerenje građana u izborni proces i političke aktere ne povećava istim intenzitetom. Takav odnos predstavlja jedan od ključnih izazova za funkcionisanje političkog sistema u narednim godinama.
