Velike pro-EU demonstracije u Poljskoj

Na desetine hiljada Poljaka danas su se okupili u gradovima širom te zemlje kako bi pokazali podršku Evropskoj uniji nakon što je Ustavni sud ove sedmice donio odluku da poljski ustav iznad nekih zakona EU.

Donald Tusk, vodeći opozicioni lider u Poljskoj i bivši lider EU, pozvao je na protest, ocijenivši to kao pokušaj da se odbrani nastavak članstva Poljske u bloku od 27 država članica EU.

"Moramo spasiti Poljsku, niko to neće učiniti umjesto nas", rekao je Tusk.

TV N24 emitirao je scene okupljanja ljudi u Varšavi, Krakovu, Poznanju i drugim gradovima sa zastavama EU i Poljske.

U Varšavi, čiji gradonačelnik dolazi iz Tuskove stranke Građanska platforma, zastave EU i Poljske vijorile su se s uličnih stubova i gradskih autobusa uoči večernjeg skupa.

U Poljskoj se kritičari desničarske nacionalističke vlade plaše da bi sudska presuda mogla dovesti do eventualnog „Polexita“, ili bi Poljska na kraju bila prisiljena napustiti EU zbog dojma da odbacuje zakone i vrijednosti bloka.

Vlada premijera Mateusza Morawieckog negira da pokušava napustiti blok, iako su se vodeći članovi vladajuće stranke nedavno sugerirali da bi to mogao biti njihov cilj.

Članstvo u EU je izuzetno popularno u Poljskoj, jer je donijelo novu slobodu putovanja i snažnu ekonomsku transformaciju centralnoevropskoj državi, koja je izdržala decenije komunističke vladavine do 1989. godine.

Sudska presuda, koju je u četvrtak donio sud lojalan nacionalističkoj vladi, predstavlja dramatičan izazov za primat prava EU.

U pravnoj odluci koju je zatražio poljski premijer, tribunal je u četvrtak zaključio da poljski Ustav u nekim slučajevima ima primat nad zakonima EU. Morawiecki je zatražio preispitivanje nakon što je Evropski sud pravde u martu donio odluku da bi novi poljski propisi o imenovanju sudija Vrhovnog suda mogli prekršiti zakon EU i naložio desničarskoj vladi da ih suspendira.