Brojne rijeke svakodnevno trpe nemar, neplansku urbanizaciju i ozbiljno zagađenje koje ugrožava i prirodu i zdravlje ljudi.
Bosna i Hercegovina važi za jednu od vodom najbogatijih zemalja u Evropi. Rijeke, izvori i jezera decenijama su bili simbol prirodnog bogatstva i života, ali danas mnogi vodotoci sve više postaju mjesta otpada, kanalizacije i industrijskog zagađenja.
Dok se često ponosimo čistom i pitkom vodom, stvarnost na terenu pokazuje da brojne rijeke u BiH svakodnevno trpe nemar, neplansku urbanizaciju i ozbiljno zagađenje koje ugrožava i prirodu i zdravlje ljudi.
Stav ekologa je da su trenutno najzagađenije rijeke Bosna i Spreča, ali da su odmah iza njih i Miljacka, Željeznica i mnoge druge. Prema riječima Emine Veljović, izvršnog direktora Udruženja “Aarhus centar u BiH”, sve rijeke su pod snažim industrijskim pritiscima, ali da zbog nedostatka PRTR protokola, odnosno Protokola o registrima ispuštanja i prenosa zagađujućih materija, ne zna se koja je najzagađenija rijeka.
“Ono što znamo s aspekta industrije, konkretno u Federaciji, država nam je nazvana po rijeci Bosni, a najmanje brige o njoj imamo. Imamo potpuni pritisak na tu rijeku od samog izvorišta utjecajem kompleksa na Igmanu i Bjelašnici. Naš stav je da se treba uložiti da se ona obnovi, ako ništa zbog nacionalnog simbola koji ima”, kazala je, piše “Avaz”.
Dodala je imamo i mnoge pritoke, rječice uz Bosnu pod pritiscima, kao i sve rijeke koje se nalaze u Zeničko-dobojskom kantonu i Srednjobosanskom gdje su industrijske zone, jer mnogi industrijski kompleksi ne vrše adekvatna mjerenja voda koje otpuštaju u rijeke.
Trovanje ribe na Neretvi
Anes Podić iz Udruženja “Eko-akcija” je rekao da su u najgorem stanju rijeke na čijim obalama se još odvijaju industrijske aktivnosti, poput Spreče i Bosne, međutim zagađenja su se dešavala i dešavaju se i na drugim rijekama.
“Incidenti su se dešavali na Bosni, Neretvi, Uni, … i uvijek se sve završavalo zakasnjelim reakcijama nadležnih institucija. U pojedinim slučajevima dok bi se inspekcija pojavila na terenu da uzme uzorke, zagađene vode bi riječne vode i odnijele i isprale. U slučajevima kada nezavisni stručnjaci pronađu uzrok trovanja ribe, kao što se to desilo na Neretvi, nizvodno od hidroelektrane Ulog, nadležne inspekcije bi ignorisale njihove nalaze. Utisak koji ostavlja rad naših institucija jeste da im je, izgleda, važnije da pokriju zagađivače papirima, dozvolama i pogrešnim inspekcijskim nalazima, nego da efikasno zaštite naše rijeke”, upozorio je Podić.
Crvena Bosna i smeđa Una
Veljović je kazala da su u slučaju incidenata na rijeci Bosni alarmirali nadležne, ali da konkretnog boljitka nema.
“Nekoliko smo puta mogli vidjeti incidente za rijeku Bosnu kada je postajala crvena pa smo zvali nadležne institucije da se utvrdi šta se dešava, da bi se onda predostrožno tražilo od industrijskih zagađivača koji se tu nalaze da umanje svoju proizvodnju i to bude kao neka trenutna mjera, ali da li je sada neko konkretno iz inspekcije rekao koje postrojenje je zaslužno za zagađenje, nije se desilo”, kazala je Veljović.
Prošle godine dogodilo se ispuštanje zagađujućih materija u rijeku Unu iz još nepoznatog izvora, nakon kojeg su vode Une na dijelu toka od Bihaća do Novog postale nezapamćeno mutne i smeđe. Una inače važi za jednu od najčistijih rijeka Evrope i tada su iz Udruženja “Eko akcija” poručili da, ako se to nastavi, Una za koju godinu neće biti una – jedna i jedina, nego samo još jedna od prljavih i polumrtvih rijeka Evrope.
Najveći zagađivači