U Srbiju stiglo više od 100.000 Rusa, otvaraju poslove, kupuju stanove

Rusi su u Srbiju stigli u tri talasa: prvi talas odmah nakon ruske invazije na Ukrajinu u martu, drugi u junu, treći i najbrojniji u septembru nakon što je najavljena ruska mobilizacija koja još uvijek traje.

U Beogradu se ruski jezik govori posvuda: u prodavnicama, pijacama, kafićima, ulicama – jer je od početka ruske agresije na Ukrajinu u Srbiju stiglo 104.000 Rusa i oko 18.000 Ukrajinaca.

Nekretnine se oglašavaju i na ruskom jeziku, a tržište je odmah reagiralo na veliki broj stranaca: cijene zakupa su skočile za 100%, a stanovi su 50% skuplji nego prošle godine. Stanova je, kažu agenti za nekretnine, sve manje, ali potražnja je sve veća. Ljudi bukvalno dolaze u agencije s koferima tražeći da se odmah usele. Cijena im nije bitna.

Sigurnosni izazov

I pored toga što kupuju kuće, otvaraju biznise i školuju svoju djecu, uticaj stranaca u tako kratkom vremenskom periodu postavlja i pitanje da li oni na bilo koji način predstavljaju prijetnju sigurnosti zemlje.

Prof. dr Darko Trifunović sa „Fakulteta bezbednosti“ za Pobedu ističe da je veliki priliv Rusa u kratkom vremenskom periodu veliki sigurnosni izazov za Srbiju, jer nema dana kada određena grupa ruskih državljana u Evropi ne bude otkrivena i identificirana kao dio ruskih obavještajnih službi. „Nedavno je u Norveškoj uhapšen oficir GRU, Rus koji je došao s falsificiranim brazilskim pasošem, a bio je i na samitima NATO-a“ – navodi kao primjer Trifunović i podsjeća da su Šišmakov i Popov nesmetano u Beogradu vrbovali Sinđelića da ubije Predsjednik Crne Gore.

„Zašto nisu uhapšeni kada su snimani, Patrušev je sletio u Beograd da ih pokupi specijalnim avionom, kada je potpukovnik Kleban uhapšen i deportiran, predsjednik Srbije je u Skupštini rekao da ih je bilo još petoro, ali mi nismo ne vidim njihovo hapšenje“ – prisjeća se Trifunović.

Ističući da ga ne čudi veliki broj Rusa u Srbiji, jer ruske službe u Srbiji godinama iskrivljuju stvarnost i imaju razgranatu agentsku mrežu, tj. mreže operativaca na terenu, Trifunović ističe da su ruski interesi poistovjećeni sa srpskim, zbog čega dio medija u Srbiji prenosi da je Ukrajina napala Rusiju.

„Ovo je hibridni rat koji Rusija vodi protiv Srbije, koja je, uz Crnu Goru, najveća žrtva, a premijeri i pojedinci koji pričaju o hibridnom ratu u Srbiji ne znaju šta je hibridni rat“.

Tri talasa

Prvi talas, odmah nakon izbijanja rata, činili su biznismeni, većinom informatičari, koji su kupili većinu stanova; u junu i julu počele su stizati cijele porodice, a od septembra pa nadalje uglavnom su to bile mlađe porodice s djecom.

Radoš Đurović, direktor Centra za zaštitu i pomoć tražiocima azila, rekao je da ljudi koji dolaze iz Rusije ne podnose zahtjeve za azil, u velikom broju jer koriste mogućnost boravka bez vize od tri mjeseca.

„Mnogi se zapošljavaju, neki otvaraju svoje poslove, pa se i dalje snalaze o svom trošku, ali i to je pitanje koliko dugo to može biti moguće, pa je potrebno razmišljati o njihovoj zaštiti“ – rekao je Đurović. On je ocijenio i da cifra od 104.000 Rusa koji su se izjasnili o ostanku u Srbiji možda nije realna, jer su neki od njih otišli u druge zemlje i da pravo stanje zna samo granična policija.

IT sektor

Državljani Rusije uglavnom žive u urbanim sredinama – Beogradu, Novom Sadu, Nišu i Kragujevcu – gdje otvaraju kompanije, uglavnom u IT sektoru.

Prema dostupnim podacima, od početka ruske invazije na Ukrajinu do 30. septembra, ruski državljani su u Srbiji registrirali 2.091 kompaniju, zapošljavaju oko 25.000 ljudi i uglavnom se bave IT poslovima: računarskim programiranjem, konsultantskim uslugama i marketingom. Procjenjuje se da je oko šest hiljada Rusa dobilo radne dozvole, tri i po hiljade dobilo je boravak u Srbiji na osnovu spajanja porodice, a oko dvije hiljade je u postupku dobijanja radne dozvole.

Osim bezviznog režima, Ruse u Srbiju privlači i odluka Vlade iz maja, prema kojoj su poslodavci koji zapošljavaju visokoobrazovane radnike s platom većom od 300.000 dinara oslobođeni plaćanja dijela poreza. Prema tumačenju ekonomista, Vlada ovom odlukom namjerava da privuče IT stručnjake i kompanije iz Rusije, Bjelorusije i Ukrajine da se presele u Srbiju jer Srbiji nedostaju stručnjaci u ovom sektoru.