"Politika EU u Bosni i Hercegovini – zapravo širem zapadnom Balkanu – je na propadajućoj putanji otkako je preuzela uzde prije deceniju i po.
Sada, u saradnji sa SAD i Velikom Britanijom, taj neuspjeh nastoji zakamuflirati smirivanjem separatista u Bosni, istovremeno dajući besplatno geopolitičku pobjedu protivniku Rusiji", pišu Bodo Weber i Valery Perry za EUobserver.com.
Dvoje analitičara pojašnjavaju da bi to "u stvari značilo dogovaranje sa nacionalističkim liderima zemlje na ubrzanom putu ka etnoteritorijalnoj dezintegraciji države - koja ne bi bila mirna".
"Ipak, već vidimo da bi se takav diplomatski udar reklamirao kao postignuće, a ne kao neuspjeh koji se može izbjeći.
Praksa je u diplomatskim pregovorima da se stisne slabija strana dok se ne postigne dogovor.
Ovo je bila misija koja je dovela Angelinu Eichhorst, generalnog direktora diplomatske službe Evropske unije za Evropu, prošle sedmice u Sarajevo, razbjesnivši proevropske i proameričke građane BiH i kreatore politike: udružiti se s američkim izaslanikom Matthewom Palmerom i stisnuti glavne bošnjačke stranke, kao i nenacionalističku opoziciju, da prihvate dogovor o takozvanoj reformi izbornog zakona koja bi pravno i institucionalno produbila etnoteritorijalnu podjelu u Bosni i Hercegovini.
Sve se to dešava u vrijeme najgore krize u zemlji od Dejtonskog mirovnog sporazuma iz 1995. godine. Lider bosanskih Srba Milorad Dodik, u dosluhu sa HDZ-om i ohrabren Zagrebom i Beogradom, pojačao je deceniju i po dugotrajni napad na poslijeratni ustavni poredak zemlje, najavljujući dalekosežne korake institucija Republike Srpske ka secesiji tog bh. entiteta.
Najnovija eskalacija nastala je u posljednjih šest mjeseci nakon što su diplomate EU i SAD na terenu u BiH, uz podršku zvaničnika srednjeg ranga u Vašingtonu i Briselu, osmislili međustranačke razgovore o izbornim reformama i takozvanoj "ograničenoj ustavnoj reformi".
Ti razgovori su imali de facto oblik dogovaranja kako bi se zadovoljile neispunjene nacionalističke agende političkih lidera, prije svega Dragana Čovića, šefa HDZ-a BiH, glavne stranke bosanskih Hrvata, koja želi sačuvati svoj primat među biračima bosanskih Hrvata.
Tadašnji visoki predstavnik EU u BiH, Valentin Inzko, nakon pritiska EU i SAD da podrži dogovor koji su posredovali, posljednjeg je dana na funkciji, nametnuo je zakon protiv poricanja genocida i veličanja ratnih zločina i zločinaca; potpuno ličan i moralno razumljiv potez, ali bez ikakvog strateškog okvira ili podrške.
Taj potez izazvao je odlazak bosanskih Srba iz državnih institucija.
To je također otežavalo život njegovom nasljedniku, Nijemcu Christianu Schmidtu.
Schmidtova loše osmišljena nominacija od strane njemačke kancelarke Angele Merkel, bez jasne strateške politike ili plana, dodatno je uvećala eskalaciju. To je navelo Dodika da dovede u pitanje samo imenovanje Schmidta i postojanje Ureda visokog predstavnika (OHR) šire, uz podršku Rusije, koja je pojačala vlastite antizapadne aktivnosti u vezi sa BiH.
Ruski veto u UN ove sedmice?
Taj potez podigao je rizik od ruskog veta u Vijeća sigurnosti U protiv mirovnih snaga EU u BiH, EUFOR-a, čiji mandat dolazi na godišnju obnovu ovog mjeseca, vjerovatno čak i ove sedmice.
Milorad Dodik je na vlast došao kao lider Republike Srpske, srpskog entiteta u Bosni i Hercegovini, 2006. godine, otprilike u vrijeme kada je Evropska unija preuzela vodstvo međunarodne zajednice u zemlji.
Od tada, stvari su u silaznoj spirali.
