Reagovanje Bošnjačkog demokratskog pokreta (BDP) povodom emitovanja dokumentarne emisije "Vraneš, zemlja i ljudi" na javnom servisu.
Povodom emitovanja dokumentarne emisije "Vraneš, zemlja i ljudi" na RTCG, želimo da izrazimo ozbiljnu zabrinutost zbog višestrukih istorijskih netačnosti, tendencioznosti i malicioznosti koja je prisutna u ovom dokumentarnom filmu.
Tri ključne tačke, koje se odnose na izostavljanje zločina u Šahovicima 1924. godine, netačno predstavljanje osmanskih popisa i pogrešno tumačenje dolaska muslimana na prostore Vraneške doline samo su dio šireg problema – jednog namjernog i pristrasnog pristupa istoriji, koji je u ovom slučaju jasno izražen.
Prvo, izostavljanje pomena o zločinu u Šahovićima 1924. godine predstavlja ozbiljan propust, koji ne samo da ometa objektivno razumijevanje prošlosti, već i duboko ne poštuje žrtve tog zločina. Ignorisanje ovih činjenica u emisiji sugeriše selektivno sjećanje na prošlost, što nije prihvatljivo u javnim medijima, naročito na javnom servisu.
Drugi ozbiljan problem je u vezi sa osmanskim popisima (defterima), koji su netačno interpretirani kroz prizmu modernih etničkih identiteta, poput termina "Srbi". Osmanski popisi nisu bili rađeni prema nacionalnim ili etničkim kategorijama, već prema vjeri i administrativnim jedinicama, a upotreba termina "Srbi" u tom kontekstu ne samo da je netačna, već je i istoriografski obmanjujuća.
Treća netačnost odnosi se na predstavljanje dolaska muslimana na prostore Vraneške doline kao događaja koji se dešava tek nakon Berlinskog kongresa 1878. godine. Islam se na Balkanu širio kroz period od 15. vijeka, tokom osmanske vladavine, što znači da muslimani nisu tek tada "stigli" na ove prostore, već su dio istorije Crne Gore još mnogo ranije. Ovakav izostanak osnovnog istorijskog razumijevanja može dovesti do pogrešnih zaključaka i istorijskih tumačenja.
Međutim, pored ovih netačnosti, mora se ukazati i na tendencioznost i malicioznost koja se krije iza same produkcije ove emisije. Jedan od stručnih konsultanata emisije, koji se pominje u njenoj produkciji, prepoznat je kao osoba koja se, kroz svoj naučni rad, zalagala za reviziju stava o četnicima. Takav pristup ne samo da unosi duboku pristrasnost u ovaj dokumentarni film, već i ozbiljno narušava njegovu kredibilnost. Kada stručnjaci i konsultanti, čiji je rad poznat po pokušajima revizije određenih istorijskih događaja, postanu dio produkcije ovakvih emisija, jasno je da je cilj sve samo ne objektivno prikazivanje istorije. Takav pristup može dovesti do toga da se istorijske činjenice predstave kroz specifičnu ideološku prizmu, umjesto kroz utemeljenu i balansiranu analizu.
