Italijanska premijerka Giorgia Meloni i francuski predsjednik Emmanuel Macron godinama su bili među najglasnijim političkim rivalima unutar Evropske unije. Njihovi sukobi oko migracija, evropske politike, društvenih pitanja i odnosa prema Sjedinjenim Američkim Državama često su bili javni i oštri.
Međutim, sada bi upravo američki predsjednik Donald Trump mogao biti faktor koji će ih približiti.
Meloni i Macron sastat će se u četvrtak u Antibu na francuskoj rivijeri na prvom, a vjerovatno i posljednjem bilateralnom samitu prije isteka Macronovog predsjedničkog mandata. Dvije zemlje žele obilježiti kraj dugotrajnog političkog zahlađenja nizom sporazuma koji će obuhvatiti oblasti od nuklearne energije do svemirske industrije, odbrane i sigurnosti.
Susret dolazi u trenutku kada se mijenja politička dinamika u Evropi. Meloni, koja je donedavno bila jedan od najbližih evropskih saveznika Trumpa, počela je zauzimati kritičniji stav prema američkoj politici, posebno nakon američko-izraelskog napada na Iran.
Ta promjena otvorila je prostor za približavanje s Macronom, koji se dugo zalagao za snažniju evropsku autonomiju i veću nezavisnost Evropske unije od Vašingtona.
Od savezništva s Berlinom do približavanja Parizu
Još početkom godine Meloni je više pažnje posvećivala odnosima s Njemačkom, pokušavajući zajedno s tadašnjim njemačkim kancelarom Friedrichom Merzom predstaviti Rim i Berlin kao glavne evropske partnere za održavanje transatlantskih veza.
Na samitu u Rimu, održanom u raskošnoj Vili Doria Pamphilj, Meloni i Merz nastojali su pokazati da mogu predstavljati most između Evropske unije i administracije Donalda Trumpa.
Njihovo približavanje odvijalo se u vrijeme napetosti između Pariza i Berlina, ali i između Francuske i Italije zbog pitanja poput trgovinskog sporazuma Evropske unije s južnoameričkim blokom Mercosur. Italija i Njemačka smatrale su taj sporazum važnim za jačanje evropske industrije, dok je Francuska bila mnogo opreznija zbog zaštite domaće poljoprivrede.
Međutim, međunarodna situacija se u međuvremenu značajno promijenila.
Meloni se nakon zaoštravanja odnosa s Trumpom našla bliže Macronovoj viziji o potrebi jačanja evropskog jedinstva. Njihovo približavanje posebno je vidljivo uoči samita u Antibu, gdje će gotovo 20 ministara iz obje zemlje, zajedno s predstavnicima velikih kompanija, učestvovati u potpisivanju niza bilateralnih sporazuma.
„Kada je riječ o Trumpu, vjerujem da nedavni događaji mogu dodatno pomoći uspješnom samitu Francuske i Italije u Antibu“, izjavio je Sandro Gozi, zastupnik u Evropskom parlamentu iz Macronove stranke Renew.
On je ranije kritikovao Meloni tvrdeći da je bila „vazal“ američkog predsjednika i da je imala izrazito negativan odnos prema Francuskoj.
Godine sukoba između Rima i Pariza
Od dolaska Meloni na vlast 2022. godine odnosi s Macronom bili su obilježeni nepovjerenjem.
Francuski predsjednik je nakon njene izborne pobjede pokušao uspostaviti dijalog s novom italijanskom premijerkom, ali iz Rima nije bilo mnogo interesa za približavanje.
„Kratko nakon Meloninog izbora 2022. Macron je pokušao izgraditi mostove s italijanskom lidericom, ali Meloni nije pokazivala veliki interes“, rekao je bivši visoki francuski zvaničnik.
Sukobi dvojice lidera obuhvatali su brojna pitanja. Među njima su bili migracijska politika, prava na pobačaj, odnosi prema krajnjoj desnici, kao i pitanje smrti italijanskog aktiviste krajnje desnice početkom godine.
Dok je Macron zagovarao dublju evropsku integraciju, Meloni je insistirala na većoj ulozi nacionalnih država i često kritikovala francusku politiku.
Kao opozicionarka, Meloni je redovno napadala Macrona, optužujući ga čak za pokušaj ugrožavanja italijanskog suvereniteta i za neokolonijalnu politiku Francuske u Africi.
Njena stranka protivila se i sporazumu iz 2021. godine između Francuske i Italije, poznatom kao Kvirinalska povelja, koji su potpisali Macron i tadašnji italijanski premijer Mario Dragi, a koji je trebao predstavljati temelj dugoročnog strateškog partnerstva dvije zemlje.
Veliki paket sporazuma od energije do odbrane
