Evropski nadzorni organ pokrenuo proceduru protiv stranke Evropa suverenih nacija zbog sumnji da njeni članovi krše temeljne vrijednosti Evropske unije, uključujući ljudska prava, demokratiju i zaštitu manjina
Evropski nadzorni organ za političke stranke i fondacije pokrenuo je proceduru koja bi mogla dovesti do zabrane djelovanja krajnje desne evropske političke stranke Evropa suverenih nacija (ESN), saveza okupljenog oko njemačke Alternative za Njemačku (AfD).
Postupak bi mogao rezultirati ukidanjem statusa evropske političke stranke i gubitkom finansiranja iz budžeta Evropske unije. Prema planovima Evropskog parlamenta, ESN je tokom 2026. godine trebao dobiti više od dva miliona eura subvencija.
ESN je zaseban pravni subjekt od istoimene političke grupe u Evropskom parlamentu, koja okuplja 27 zastupnika. Dok političke grupe djeluju unutar parlamenta, evropske političke stranke predstavljaju šire saveze nacionalnih partija koje finansira EU.
Nadzorni organ naveo je da postoje dokazi koji “dovode u pitanje usklađenost” ESN-a s temeljnim vrijednostima Evropske unije definisanim članom 2 Ugovora o EU. Među tim vrijednostima su poštivanje ljudskog dostojanstva, slobode, demokratije, jednakosti, vladavine prava i ljudskih prava, uključujući prava manjina.
U dokumentu od gotovo 300 stranica navedeni su sudski postupci, objave na društvenim mrežama i izjave političara povezanih s ESN-om, a koje sadrže antiimigrantsku, antisemitsku i anti-LGBT retoriku. U pojedinim slučajevima spominju se pozivi na “reemigraciju”, kao i tvrdnje kojima se homoseksualnost povezuje s pedofilijom.
Posebnu pažnju izazvala je objava poljskog političara Tomasza Michała Grabarczyka iz krajnje desne stranke Konfederacija/Nova nada, koji je napisao: “Izrael nije samo kriminalna država. Izraelci su narod kriminalaca.” Njegovu objavu prenijela je i stranka Nova nada.
U fokusu istrage nalazi se i bugarska stranka Preporod, za koju se tvrdi da otvoreno sarađuje s partijom Jedinstvena Rusija ruskog predsjednika Vladimira Putina. U dokumentu se navodi i da je ta stranka povezana s nasilnim protestima u Sofiji i napadima na delegaciju Evropske komisije u februaru 2025. godine.
Kada je riječ o AfD-u, nadzorni organ podsjeća na odluku njemačkih obavještajnih službi iz maja 2025. godine kojom je ta stranka klasifikovana kao desničarska ekstremistička organizacija “zbog ekstremističkog karaktera cijele partije, koji zanemaruje ljudsko dostojanstvo”.
Njemački parlament ranije je razmatrao mogućnost pokretanja postupka pred Ustavnim sudom radi eventualne zabrane AfD-a.
Predsjednik ESN-a Stanislav Stojanov poručio je da ta evropska stranka “nema mandat da direktno interveniše u poslovima svojih članica”, ali je dodao da ostaju “posvećeni poštivanju temeljnih vrijednosti EU kroz stalni dijalog sa povezanim partijama”.
Formalni proces zabrane može biti pokrenut ukoliko Evropski parlament, Evropska komisija ili Vijeće EU zatraže od nadzornog organa dodatnu provjeru. Nakon toga ESN bi imao priliku odgovoriti na optužbe i eventualno poduzeti mjere kako bi otklonio zabrinutost evropskih institucija.
Konačnu preporuku potom bi dao odbor nezavisnih stručnjaka, nakon čega bi nadzorni organ mogao donijeti odluku o brisanju ESN-a iz registra evropskih političkih stranaka. Evropski parlament i Vijeće EU imali bi potom rok od tri mjeseca za eventualne prigovore.
