Unsko-sanski kanton suočava se sa sve izraženijim demografskim padom, a najnoviji statistički podaci pokazuju da se problem produbljuje i zbog negativnog prirodnog priraštaja i zbog iseljavanja. Za samo četiri godine ovaj kanton izgubio je gotovo 6.000 stanovnika, dok posebno zabrinjava činjenica da među onima koji odlaze prednjače osobe u najproduktivnijoj životnoj dobi.
Prema podacima Federalnog zavoda za statistiku, Unsko-sanski kanton je sredinom 2021. godine imao procijenjenih 264.248 stanovnika, dok je sredinom 2025. godine taj broj pao na 258.395. Riječ je o smanjenju od 5.853 stanovnika, odnosno približno 2,2 posto.
Trend se nastavio i tokom posljednje posmatrane godine. U odnosu na 2024. godinu, kada je procijenjeno da u kantonu živi 259.586 osoba, broj stanovnika smanjen je za dodatnih 1.191.
Jedan od glavnih razloga takvog kretanja jeste činjenica da u USK‑u već godinama umire više ljudi nego što se rađa djece. Tokom 2025. godine registrirano je 1.399 živorođenih, dok su umrle 2.143 osobe. Razlika između broja rođenih i umrlih iznosila je minus 744.
Iako je broj novorođenih povećan u odnosu na 2024. godinu, kada je zabilježeno 1.335 rođenih, istovremeno je porastao i broj umrlih, sa 2.097 na 2.143. Negativni prirodni priraštaj tako je neznatno popravljen, sa minus 762 na minus 744, ali bez značajnijeg preokreta u ukupnim demografskim kretanjima.
Podaci iz prethodnih godina dodatno potvrđuju dugotrajnost problema. Negativni prirodni priraštaj u 2021. godini iznosio je čak 1.409, godinu kasnije 844, a 2023. godine 753.
Ipak, prirodno smanjenje stanovništva nije jedini razlog zbog kojeg USK gubi stanovnike. Dodatni udar predstavljaju migracije, odnosno činjenica da iz kantona odlazi više ljudi nego što ih se doseljava.
Prema biltenu „Migracije stanovništva 2025“, tokom prošle godine u Unsko-sanski kanton doselilo se 1.887 osoba, dok su se odselile 2.367. Migracijski saldo tako je iznosio minus 480.
Najveći broj doseljenih stigao je iz drugih dijelova Federacije BiH, ukupno 1.419 osoba, dok su iz Republike Srpske došle 452 osobe, a iz Brčko distrikta njih 16.
S druge strane, od ukupno 2.367 odseljenih, njih 1.552 preselilo se u druge dijelove Federacije BiH, 341 u Rs, deset u Brčko distrikt, dok su za 464 osobe evidentirani odlasci u inozemstvo.
Posebno zabrinjava starosna struktura stanovništva koje napušta ovaj dio Bosne i Hercegovine. Najveći gubici zabilježeni su među osobama od 20 do 39 godina, odnosno među mladima i ljudima koji se nalaze u najproduktivnijem periodu života.
U dobnoj grupi od 20 do 24 godine migracijski saldo iznosio je minus 54, među osobama od 25 do 29 godina minus 129, od 30 do 34 godine minus 61, a od 35 do 39 godina minus 69. Kada se ove kategorije posmatraju zajedno, USK je u samo jednoj godini u njima zabilježio negativan migracijski saldo od 313 osoba.
Zanimljivi su i podaci o strukturi odseljenih prema spolu. Tokom 2025. godine iz kantona su se odselile 1.474 žene i 893 muškarca. Među doseljenima je također bilo više žena, 1.236, u odnosu na 651 muškarca.
Kada je riječ o odlascima izvan Bosne i Hercegovine, najviše građana koji su prijavili preseljenje otišlo je u Sloveniju i Austriju. Prema statističkim podacima, u Sloveniju su registrirana 232 odlaska, a u Austriju 191. U Hrvatsku su evidentirana 24 odlaska, Srbiju osam, Njemačku sedam, dok su po jedan odlazak zabilježeni prema Nizozemskoj i Japanu.
Posebno je indikativan podatak da Unsko-sanski kanton učestvuje sa čak 31,6 posto u ukupnom broju registriranih odlazaka u inozemstvo iz Federacije BiH. Od ukupno 1.470 evidentiranih odlazaka iz Federacije tokom 2025. godine, čak 464 odnosila su se na USK.
Drugim riječima, gotovo svaki treći registrirani odlazak iz Federacije BiH u inozemstvo evidentiran je upravo u ovom kantonu.
Demografski gubici nisu ravnomjerno raspoređeni ni među lokalnim zajednicama. Najveći negativni migracijski saldo zabilježen je u Velikoj Kladuši, minus 197, zatim Bosanskoj Krupi, minus 123, te Cazinu, minus 87.
Negativne rezultate bilježe i Ključ sa minus 44, Bužim sa minus 37, te Bosanski Petrovac sa minus tri. U Bihaću je broj doseljenih i odseljenih bio jednak, po 442 osobe, dok je Sanski Most jedina lokalna zajednica s pozitivnim migracijskim saldom, koji je iznosio 11.
Važno je napomenuti da se statistika Federalnog zavoda za statistiku zasniva na evidencijama prebivališta i boravišta koje vodi Agencija za identifikacione dokumente, evidenciju i razmjenu podataka BiH. To znači da obuhvata prijavljene promjene prebivališta i boravišta između općina, gradova i država, ali né i promjene adrese unutar istog naseljenog mjesta.
Također, broj evidentiranih odlazaka u inozemstvo né predstavlja ukupan broj građana koji su napustili BiH, jer se u statistici nalaze samo oni koji su svoj odlazak prijavili nadležnim institucijama. Stvarni obim iseljavanja zbog toga može biti i veći.
Kada se svi pokazatelji posmatraju zajedno, jasno je da se Unsko-sanski kanton suočava s dvostrukim demografskim udarom. S jedne strane, broj umrlih kontinuirano nadmašuje broj rođenih, dok s druge strane veći broj ljudi napušta kanton nego što ih se u njega doseljava.
Posebno zabrinjava odlazak mladih i radno sposobnog stanovništva, jer takvi trendovi né znače samo manje stanovnika danas nego i slabiji ekonomski, radni i razvojni potencijal u budućnosti.
Podaci iz biltena Federalnog zavoda za statistiku „Demografska statistika 2025“ i „Migracije stanovništva 2025“ tako potvrđuju da se demografsko pražnjenje Unsko-sanskog kantona nastavlja, a pitanje zadržavanja stanovništva postaje jedan od najvećih izazova za budućnost ovog dijela Bosne i Hercegovine.
