Ljiljan’ izrastao pod Alpama: Zajednica Bošnjaka gradi mostove među ljudima i državama.
Costa Volpino, malo italijansko mjesto, komuna, svojedobno utvrda spremna da se odupre invaziji Mađara, smještena je na ulazu u Val Camonicu. U nešto modernijoj historiji između dva naselja - Costa i Volpino, bila je linija fronta zaraćenih provincija Bergama i Breše. A onda je, početkom 19. stoljeća došlo do ujedinjenja, a od kraja istog stoljeća komuna ima današnji naziv - Costa Volpino (Utvrda lisica).
280 kilometara od Costa Volpina bio je poznati front u Prvom svjetskom ratu. Na njemu, s jedne strane Italijani, s druge vojska Austro-Ugarske. A u ovoj drugoj “Bosniaken”, Bošnjaci - dio elitnih pješačkih jedinica, mobiliziranih iz Bosne i Hercegovine (koja je bila pod austro-ugarskom vlašću od 1878). Italijani i Bošnjaci pamte teške, pa i krvave bitke na Soči (Isonzo), Gorici, Dolomitima i Monte San Micheleu. Historija je zabilježila visoko poštovanje vojnih vještina i vrlina između italijanskih i bošnjačkih vojnika. Dok su bili na frontu, Bošnjaci su izgradili džamiju. Bili su na frontu koji nisu izabrali, “stranci u uniformi”, daleko od svoje kuće, izvršavali vojnu obavezu prema Monarhiji čiji su bili dio, ali nisu htjeli zapostaviti obaveze prema Bogu, padati licem na tle u trenucima kada je smrt bila blizu i jednima i drugima.
Dvedesetih godina ovog stoljeća rođeni su novi odnosi između Italije i Bosne, Italijana i Bošnjaka. Izbjeglim pred agresijom, a poslije i ekonomskom neizvjesnošću, Italija je otvorila svoja vrata. Deseci hiljada Bošnjaka pronašli su, prvo spas, a onda i dom u Italiji. Brojne Italijanske komune danas imaju zajednice Bošnjaka, a oni, zajedno sa domicilnim stanovništvom doprinose razvoju i napretku svojih zajednica, nadopunjuju se i zbližavaju. Tako je i u Costa Volpinu - lisica i ljiljan u pejzažu podnožja Alpa prave sklad između dva kraka istog svijeta.
Costa Volpinu živi oko 400 Bošnjaka, u široj regiji njih preko 2.000. Sve ih vezuje ljiljan. Udruženje “Ljiljan Italija” nastalo s ciljem da doprinese zbližavanju, očuvanju identiteta i kulture Bošnjaka, razvoju sjećanje na historijske događaje i saradnji s lokalnim italijanskim zajednicama. “Ljiljan” je ustanovio divnu praksu potpisivanja ‘Paktova prijateljstva’ (Patto di amicizia) među zajednicama, poput općine Rogna, Costa Volpina, Sovere, Darfo Boario Terme, Angolo Terme, Piancamuno, Sellero i Gianico. “Ljiljan” je postao i most, most prijateljstva između italijanskih i bosanskih gradova. Još jedna od aktivnosti ovog udruženja jeste Marche della pace (Marševi mira) koje svake godine organizuju u spomen na genocid u Srebrenici. A na Marš mira se polazi iz Parka prijateljstva žrtvama Srebrenice u Rognu, spomen obilježja “Cvijet Srebrenice”. To je prvi takav spomenik u Italiji, otkriven 2022. godine. Tom događaju prisustvovao je Željko Komšić, predsjedavajući Predsjedništva Bosne i Hercegovine.
