Istraga koju je u ponedjeljak objavio izraelski list Haaretz otkrila je "ogroman" porast prodaje srbijanskog oružja Izraelu tokom rata u Gazi, koji traje više od osam mjeseci.
Istraga je pokazala da je Srbija ignorirala pozive koji su stizali sa svih strana, uključujući i one koje je grupa eksperata Ujedinjenih naroda (UN) uputila 23. februara sa apelom na zemlje širom svijeta da zaustave dotok oružja u Izrael zbog opasnosti da se ono koristi za kršenje međunarodnog humanitarnog prava.
Prema istrazi koju je sproveo Haaretz u saradnji s Balkanskom istraživačkom mrežom (BIRN), Srbija je izvezla u Izrael naoružanje vrijedno 16,3 miliona eura (17,5 miliona dolara) otkako je izbio rat u oktobru 2023. godine.
Zataškavanje
Vrijednost izvoza oružja iz Srbije u Izrael u februaru, martu i maju ove godine iznosila je 15,7 miliona eura, pored toga da je Srbija ranije u oktobru 2023. izvezla u Izrael oružje u vrijednosti od 540 hiljada eura.
Istraga je pokazala da je većina ovog oružja prevezena izraelskim vojnim avionima, a od oktobra 2023. identificirano je sedam izraelskih vojnih letova za Srbiju. Ukazala je i na osmi let, ali je navedeno da je obavljen avionom “u privatnom vlasništvu, koji je poznat po transportu različitih vrsta tereta, uključujući oružje”. Između ostalog, istraga je pokazala da je jedan let obavljen 5. februara, dva leta 18. marta i tri leta 26. maja.
Haaretz je naveo da Vlada Srbije nije objelodanila sadržaj tih pošiljki, a Ministarstvo trgovine Srbije je također odbilo zahtjev BIRN-a, podnesen na osnovu Zakona o slobodi pristupa informacijama, da se otkrije datum izdavanja izvoznih dozvola i vrste naoružanja koje je isporučeno. Ministarstvo je proglasilo te podatke ”strogo povjerljivim”.
Prema istrazi, ovi letovi su uslijedili nakon što je Međunarodni sud pravde, najviše sudsko tijelo UN-a, naredio Izraelu 26. januara da spriječi svoje snage da počine ili podstiču djela genocida nad Palestincima, kao odgovor na tužbu za genocid koju je Južna Afrika podnijela protiv Izraela.
Haaretz citira Vladu Radulovića, vojnog eksperta iz Srbije, koji je rekao da je ”Izraelu potrebna navođena i nenavođena municija za avione, posebno avio-bombe za prodor u bunkere i podzemne objekte, rakete za sisteme protuzračne odbrane, municija srednjeg kalibra, tenkovske i artiljerijske granate i pešadijsko oružje”.
