Razvoj domaće samohodne haubice mogao bi biti jedan od najvažnijih projekata bosanskohercegovačke namjenske industrije, posebno ukoliko bi se artiljerijski sistem povezao s bespilotnim letjelicama i digitalnim sistemima za izviđanje i razmjenu podataka.
Na to je ukazano u analizi stranice „Vojni i obavještajni izvještaji“, u kojoj se razvoj samohodne haubice u kompaniji BNT – Tvornica mašina i hidraulike Novi Travnik posmatra kroz iskustva rata u Ukrajini i promjene koje su dronovi donijeli u upotrebu artiljerije.
Kako se navodi, rat u Ukrajini posebno je pokazao dvije stvari: artiljerijske jedinice bez izviđanja dronovima imaju znatno manje informacija o ciljevima i stanju na terenu, dok nedovoljno mobilna artiljerija postaje mnogo izloženija otkrivanju i protivničkom djelovanju.
U takvim okolnostima vučna artiljerija postala je ranjivija nego ranije. Za zauzimanje položaja, pripremu, izvršenje zadatka i napuštanje položaja potrebno joj je više vremena, dok bespilotne letjelice omogućavaju znatno brže otkrivanje artiljerijskih položaja.
Za BiH bi, prema ovoj analizi, dodatnu važnost imala konfiguracija terena.
„Za Bosnu i Hercegovinu to je posebno važno zbog brdsko-planinskog terena. Takav teren mobilnoj artiljeriji pruža mnogo više mogućnosti za zaklon, maskiranje i brzu promjenu vatrenog položaja“, navodi se u analizi.
Međutim, sama proizvodnja samohodne haubice ne predstavlja završetak takvog tehnološkog razvoja.
Ključno pitanje postaje povezivanje bespilotnih letjelica, sistema za prikupljanje i obradu podataka te artiljerije u jedinstvenu tehnološku cjelinu.
Izviđački dron u takvom sistemu pronalazi i prati cilj, prikupljeni podaci digitalno se prenose jedinici, a nakon djelovanja samohodna haubica može brzo napustiti položaj. Bespilotna letjelica istovremeno omogućava praćenje rezultata djelovanja.
Autori analize kao primjere navode Srbiju i Hrvatsku, koje također razvijaju ili nabavljaju kombinaciju samohodne artiljerije i bespilotnih sistema.
Srbija raspolaže samohodnom haubicom Nora B-52, dok je paralelno razvijala bespilotnu letjelicu Pegaz i druge sisteme namijenjene izviđanju i podršci jedinicama na terenu.
Hrvatska je krenula u nabavku novih artiljerijskih i bespilotnih sistema, uključujući Bayraktar TB2, uz razvoj i nabavku drugih izviđačkih i bespilotnih platformi.
U analizi se smatra da BiH sada ima priliku razvijati vlastiti model zahvaljujući kapacitetima domaće namjenske industrije.
BNT u Novom Travniku već radi na projektu samohodne haubice, dok je kompanija predstavljala i prototipe domaćih bespilotnih letjelica.
„Pravi tehnološki iskorak nije samo proizvesti haubicu ili dron, jer to već radimo. Ključno je povezati ih u jedan sistem“, ističe se u analizi.
Posebna prednost za BiH, prema autorima, bila bi mogućnost da ključne komponente takvog sistema proizvodi i održava unutar zemlje.
To se ne odnosi samo na samohodnu haubicu i bespilotne letjelice nego i na domaću proizvodnju artiljerijske municije, što bi smanjilo zavisnost od stranih dobavljača.
„Haubica, dron i municija danas nisu tri odvojena proizvoda. Kada ih povežete u jedan sistem, dobijate ozbiljnu vojnu sposobnost“, navodi se.
U analizi je posebno istaknuta uloga sadašnjeg direktora BNT-a Besima Belegića, uz ocjenu da je kompanija tokom njegovog mandata ozbiljnije krenula u razvoj novih sistema.
Autori zbog toga smatraju važnim da razvojni projekti BNT-a ne budu prekinuti nakon predstojećih izbora, bez obzira na to ko će u budućnosti rukovoditi kompanijom.
„Nakon gotovo dvije decenije propuštenih prilika, zaustaviti taj proces sada značilo bi igrati se s budućnošću države i sigurnošću svih nas“, zaključuje se u analizi stranice „Vojni i obavještajni izvještaji“.
