Italijanska novinska agencija ANSA objavila je danas, 17. septembra, tekst pod naslovom „Dayton, la pace che ha congelato la Bosnia“ – „Dejton, mir koji je zamrznuo Bosnu“, u kojem analizira stanje Bosne i Hercegovine više od tri decenije nakon završetka rata.
ANSA podsjeća da je rat u BiH odnio gotovo 100.000 života i doveo do približno dva miliona izbjeglih i raseljenih ljudi, a da je okončan Dejtonskim mirovnim sporazumom iz 1995. godine.
Međutim, centralna teza teksta jeste da je Dejton uspio zaustaviti rat, ali ne i izgraditi funkcionalan politički sistem koji bi omogućio Bosni i Hercegovini da izađe iz dugotrajnog stanja političke, društvene i ekonomske stagnacije.
ANSA prenosi ocjenu bivšeg italijanskog diplomate Michaela Louisa Giffonija, koji je tokom devedesetih godina dugo radio na Balkanu.
On stanje nastalo nakon Dejtona opisuje kao svojevrsno „čistilište“ koje traje duže od 30 godina – period bez rata, ali obilježen „hladnim mirom“, bez stvarne perspektive društvenog i ekonomskog napretka.
Italijanska agencija tako otvara pitanje jednog od osnovnih paradoksa postdejtonske Bosne i Hercegovine: sporazum koji je bio uspješan kao mehanizam za prekid rata istovremeno je postao osnova političkog sistema koji tri decenije proizvodi institucionalne blokade.
U tekstu se Dejton zato ne posmatra samo kao historijski sporazum iz 1995. godine, već kroz njegove današnje posljedice.
BiH je ostala uređena prema sistemu nastalom kao kompromis zaraćenih strana i međunarodnih posrednika, dok političke podjele koje su postojale neposredno nakon rata u velikoj mjeri nastavljaju određivati funkcioniranje države.
ANSA upravo iz toga izvodi formulaciju o „zamrznutoj Bosni“ – zemlji u kojoj je mir očuvan, ali u kojoj izostaje politička transformacija koja bi omogućila prevazilaženje ratnog institucionalnog naslijeđa.
Tekst je posebno zanimljiv jer dolazi iz Italije, zemlje koja posljednjih mjeseci pokazuje pojačan politički interes za Bosnu i Hercegovinu i zapadni Balkan, uključujući evropsko proširenje i budućnost međunarodnog prisustva u BiH.
