Turska predstavila nova dostignuća u vazduhoplovstvu i nosačima dronova

prije 1h

Redakcija Mostar

Festival koji je počeo 2018. godine u Istanbulu danas okuplja milione posjetilaca, desetine hiljada mladih takmičara i veliki broj kompanija i državnih institucija, a obuhvata sve od avijacije i svemirskih tehnologija do vještačke inteligencije, robotike, autonomnih sistema i pomorskih tehnologija.

Turska predstavila nova dostignuća u vazduhoplovstvu i nosačima dronova - slika 1

TEKNOFEST je turski festival avijacije, svemira i tehnologije koji je za manje od deset godina prerastao iz velike tehnološke manifestacije u jedan od najvažnijih događaja kroz koje Turska predstavlja svoju tehnološku industriju, istraživačke projekte i ambiciju razvoja domaćih tehnologija.

Prvi TEKNOFEST održan je u Istanbulu od 20. do 23. septembra 2018. godine. Organiziran je pod vodstvom Turske fondacije Technology Team (T3 Foundation) i Ministarstva industrije i tehnologije Republike Turske, uz saradnju 30 institucija. Na prvom izdanju bilo je više od 20.000 prijava takmičara, a festival je privukao približno 550.000 posjetilaca.

Od početka je ideja bila šira od klasičnog sajma tehnologije. Posjetiocima se predstavljaju novi proizvodi i tehnološki projekti, ali veliki dio programa čine takmičenja za učenike, studente i mlade inženjere, izložbe, radionice, simulacije i zračni program.

Već prvo izdanje pokazalo je koliko je snažna kombinacija tehnologije i avijacije. Tokom četiri dana održane su demonstracije Turkish Starsa, SOLOTÜRK-a, helikoptera ATAK, letjelice Bayraktar TB2, aviona HÜRKUŞ i civilnih akrobatskih pilota. Organizirana je i utrka u kojoj su se, između ostalih, pojavili F-16 SOLOTÜRK, Kawasaki H2R Kenana Sofuoğlua, Tesla P100DL, Aston Martin, Lotus Evora 410 Sport i bolid Red Bull Racinga.

Od 550.000 posjetilaca do više miliona

Rast TEKNOFEST-a bio je veoma brz.

Drugo izdanje, održano 2019. godine u Istanbulu, privuklo je oko 1,72 miliona posjetilaca, čime je festival prema podacima organizatora postao najveći tehnološki festival na svijetu po broju posjetilaca. Te godine prvi put su javnosti predstavljeni projekti AKINCI, CEZERİ i HÜRJET.

Godine 2020. TEKNOFEST je održan u Gaziantepu, u periodu pandemije, pa je dio aktivnosti bio prilagoen okolnostima. Takmičenja su tada obuhvatila 21 kategoriju, a uveden je i DENEYAP Kart.

Festival se 2021. vratio u Istanbul i ponovo premašio milion posjetilaca. Te godine javnosti su predstavljeni TOGG i helikopter GÖKBEY, dok je među učesnicima bio i nobelovac Aziz Sancar.

Posebno značajno bilo je izdanje iz 2022. godine, kada je TEKNOFEST prvi put održan izvan Turske. Festival je organiziran u Bakuu, u Azerbejdžanu, dok je u Turskoj održan regionalni program na području Crnog mora. Prema podacima organizatora, KIZILELMA je tada prvi put predstavljena javnosti.

Godina 2023. donijela je novi rekord. TEKNOFEST je, povodom 100. godišnjice Republike Turske, održan u Istanbulu, Ankari i Izmiru, a organizatori navode ukupno 4,5 miliona posjetilaca. Te godine KIZILELMA je izvela prvi let.

Tokom 2024. festival je održan u Antaliji i Adani. Posjetilo ga je oko 1,1 milion ljudi, dok je za tehnološka takmičenja zabilježeno 1,65 miliona prijava. U programu su, između ostalog, bili ANKA III i TB3, koji su prema podacima organizatora izveli prve letove.

Šta se zapravo može vidjeti na TEKNOFEST-u?

TEKNOFEST nije samo izložba vojnih aviona i dronova, iako avijacija zauzima veoma vidljivo mjesto u programu.

Organizatori ga opisuju kao festival koji povezuje tehnološka takmičenja i veliki javni događaj. Takmičenja obuhvataju oblasti poput avijacije i svemira, vještačke inteligencije, softvera, robotike, energetike, zaštite okoliša, poljoprivrede, zdravstva i pomorskih tehnologija. Posjetioci mogu pratiti finala takmičenja, izložbe, zračne nastupe, radionice, koncerte, razgovore i različite interaktivne sadržaje.

Takmičarski dio posebno je važan jer TEKNOFEST pokušava mlade ljude uključiti u razvoj konkretnih tehnologija.

Među projektima i disciplinama nalaze se autonomna vozila, rakete, bespilotne letjelice, robotski sistemi, sateliti, sistemi vještačke inteligencije i različita rješenja iz oblasti energetike, okoliša, zdravstva i pomorstva.

Primjer je Robotaxi takmičenje, u kojem se razvijaju tehnologije za autonomna putnička vozila. Tu su i raketna takmičenja, takmičenja iz oblasti satelitskih tehnologija, autonomnih dronova i različitih robotskih sistema.

Upravo zbog toga TEKNOFEST ima dvije paralelne dimenzije: za širu javnost predstavlja veliki festival tehnologije i avijacije, dok je za učenike, studente, istraživače i mlade kompanije platforma za razvoj i predstavljanje projekata.

Takmičenja kao jedan od stubova festivala

Broj kategorija značajno je rastao zajedno s festivalom.

Na izdanju u Istanbulu 2025. godine organizatori su imali 58 glavnih i 137 podkategorija takmičenja. Za pobjednike je bilo osigurano više od 65 miliona turskih lira nagrada, dok je za takmičare bilo obezbijeđeno više od 85 miliona lira finansijske podrške.

Organizatori navode i da je od početka održavanja TEKNOFEST-a bilo više od šest miliona prijava za različita takmičenja. Do sada je, prema njihovim podacima, održano više od 70 različitih takmičenja, uz više od 90.000 finalista. Ukupna vrijednost nagrada premašuje 4,5 miliona dolara, dok je za materijalnu podršku osigurano više od osam miliona dolara.

To pokazuje da TEKNOFEST nije zamišljen samo kao događaj koji traje nekoliko dana. Takmičenja imaju višemjesečne faze – od prijava i projektne dokumentacije do testiranja, finala i proglašenja pobjednika.

Sve veća uloga odbrambene i vazduhoplovne tehnologije

Jedan od razloga zbog kojih je TEKNOFEST postao posebno prepoznatljiv jeste veliki prostor koji festival daje domaćoj avio-industriji i tehnologijama koje razvijaju turske kompanije i institucije.

Na festivalu se predstavljaju bespilotne letjelice, avioni, helikopteri, sistemi protivzračne odbrane, pomorska sredstva i druga tehnološka rješenja.

Ipak, program se posljednjih godina širi i izvan tradicionalne avijacije. Na izdanju 2025. godine, naprimjer, uvedena je izložba pomorskih vozila, a održan je i poseban program TEKNOFEST Mavi Vatan, odnosno „Plava domovina“, posvećen pomorskoj tehnologiji.

Taj događaj održan je od 28. do 31. augusta 2025. u Komandi brodogradilišta u Istanbulu i privukao je 175.000 posjetilaca. U programu su bili tehnološka takmičenja, izložbe, predstavljanje domaćih tehnoloških proizvoda, demonstracije SAT i SAS jedinica, vožnje brodovima, virtuelna stvarnost i radionice.

TEKNOFEST izlazi iz Turske

Festival je s vremenom dobio i međunarodnu dimenziju.

Prvi veliki iskorak napravljen je 2022. godine u Bakuu. Godine 2025. TEKNOFEST je održan u tri odvojena programa – u Turskoj Republici Sjeverni Kipar, u okviru Mavi Vatan programa i u Istanbulu.

TEKNOFEST na Sjevernom Kipru održan je od 1. do 4. maja 2025. na prostoru bivšeg aerodroma Ercan. Posjetilo ga je 225.000 ljudi, a takmičenja su bila organizirana u šest glavnih kategorija i 13 podkategorija. Za nagrade je bilo izdvojeno 2,5 miliona turskih lira, uz tri miliona lira materijalne podrške.

Istanbulsko izdanje 2025. održano je od 17. do 21. septembra na aerodromu Atatürk i privuklo je 1,032 miliona posjetilaca. Kada se dodaju događaji na Sjevernom Kipru, Mavi Vatan program i završnice takmičenja, organizatori navode da je TEKNOFEST tokom 2025. godine ukupno okupio 1,503 miliona ljudi.

Gdje se održava TEKNOFEST 2026. godine?

Prema zvaničnom programu, TEKNOFEST 2026. bit će održan u Şanlıurfi, na aerodromu GAP, od 30. septembra do 4. oktobra 2026. godine. Organizatori očekuju da će festival ponovo povezati tehnološke projekte, takmičenja i veliki javni program.

Za 2026. godinu već su u toku različita takmičenja. Među njima je i raketno takmičenje, čija se jedna faza planira održati od 7. do 13. septembra na poligonu Hisar u Aksarayu.

Organizatori TEKNOFEST danas navode da je festival od prvog izdanja imao ukupno više od 11,5 miliona posjetilaca. U njegovoj organizaciji učestvuju T3 Foundation i Ministarstvo industrije i tehnologije, uz devet ministarstava, četiri predsjedništva i ureda, 42 partnerske institucije, 84 akademska partnera i 15 medijskih partnera. Ukupno je, prema podacima organizatora, uključeno 156 institucija.

Zbog svega toga, TEKNOFEST je danas mnogo više od klasičnog sajma avijacije. To je velika javna manifestacija koja povezuje obrazovanje, tehnološka takmičenja, industriju, istraživanje, avijaciju, svemirske i pomorske tehnologije, uz snažno prisustvo turskih državnih institucija i domaćih tehnoloških kompanija.