NOS reagirao na optuže Elektroprivrede BiH: Sve su znali!

Dok odgovora od njega nema, iz NOS-a su se očitovali.

Njihov odgovor prenosimo u cjelosti: 

Poštovani,

U nastavku su odgovori na Vaš upit od 15.5.2026. godine, kao i osvrt na članak objavljen u Vašem listu vezano za nabavku pomoćnih/balansnih usluga automatske rezerve za uspostavu frekvencije sa brzim odzivom (aFRR-s) i druge navode.

Prije svega, želimo istaći da je Nezavisni operator sistema u BiH (NOSBiH) nadležan za nabavku pomoćnih usluga s ciljem održavanja sigurnog i pouzdanog rada elektroenergetskog sistema BiH, te da su nabavka i korištenje ovih usluga definisani kroz različite dokumente u čije donošenje su bili uključeni relevantni akteri i javnost, i koje je odobrila Državna regulatorna komisija za električnu energiju u BiH (DERK).

Kao ispravku navoda u članku navodimo da je javni poziv za nabavku objavljen 4. februara 2026. godine a ne 4. aprila. Ponuđačima je ostavljen rok od 85 dana za dostavu ponuda. Takođe, izmjene relevantne legislative na nivou prenosne mreže BiH koja je u vezi predmetne nabavke započete su još 2024. godine što zainteresovanim ponuđačima daje dovoljno vremena za pripremu projekta.

Na javni poziv se mogu odazvati zainteresovani subjekti bilo da se radi o javnim ili privatnim kompanijama. Zbog prirode usluge, u procesu nabavke mogu učestvovati samo objekti koji se priključuju na prenosnu mrežu BiH, bilo da se radi o domaćim ili stranim investicijama. Kao kvalifikacioni kriterij za učešće i sklapanje Okvirnog sporazuma postavljen je uslovni upis u Registar objekata za pružanje pomoćnih usluga kroz koji se praktično pokazuje da za budući objekat postoji mogućnost priključenja na prenosnu mrežu, kao i mogućnost pružanja usluge u datoj tački priključenja. Nakon sklapanja Okvirnog sporazuma ponuđačima se ostavlja rok od 14 mjeseci za završetak i realizaciju projekta, testiranje i praktično dokazivanje mogućnosti pružanja tražene pomoćne usluge aFRR-s.

Registar objekata za pružanje pomoćnih usluga postoji u NOSBiH-u od 2016. godine kada su uvedeni tržišni principi pri nabavci pomoćnih usluga za balansiranje elektroenergetskog sistema BiH. Pomoćne usluge koje su se u proteklom periodu koristile za balansiranje sistema su rezerva za održavanje frekvencije (FCR), rezerva za automatsku obnovu frekvencije (aFRR), rezerva za ručnu obnovu frekvencije nagore (mFRR Up) i rezerva za ručnu obnovu frekvencije nadole (mFRR Down). U prethodnim godinama procesi nabavke ovih usluga provedeni su efikasno i u skladu sa tržišnim principima, bez uočenih problema. Konkretno, za sve ove usluge JP Elektroprivreda BiH ima registrovane objekte i do sada je aktivno učestvovala u procesima nabavki ovih usluga. Na internet stranici NOSBiH-a objavljen je izvod iz registra sa osnovnim informacijama o objektima koje se odnose na vlasnika, kapacitet, pojedinačne usluge koje mogu da pružaju, i slično. Dakle, registar postoji i otvoren je za upis objekata kvalifikovanih za pružanje nove pomoćne usluge aFRR-s, pa je za očekivati  da će se u narednom periodu pojaviti dovoljan broj kvalifikovanih pružalaca ove usluge.

Kako je navedeno u članku, do sada su balansne usluge dominantno pružale hidroelektrane. Problemi u pružanju usluga prije svega odnose se na raspoloživost i realizaciju ugovorenih obaveza koja je za pojedine usluge padala na dosta niskih 40%. Međutim, hidroelektrane će i dalje biti neizbježan resurs za pružanje balansnih usluga i očuvanje sigurnog pogona sistema. Takođe, s obzirom na aktuelnu tranziciju elektroenergetskog sektora, prije svega planiranu dekarbonizaciju i s njom povezanu integraciju intermitiranih obnovljivih izvora energije, neophodno je u sistem uvoditi i nove tehnologije koje imaju brze odzive i dobre druge karakteristike i mogućnosti u smislu upravljanja sistemom i održavanja stabilnog rada sistema. Upravo s tim ciljem je u sistem pomoćnih/balansnih usluga uvedena automatska rezerva za uspostavu frekvencije sa brzim odzivom (aFRR-s).

Vrijednost javne nabavke od 191 mil. KM utvrđena je na osnovu potreba sistema i granične cijene ove usluge koju donosi DERK. Ovaj iznos odnosi se na pružanje usluge za period od četiri godine. Godišnji iznos za predmetnu uslugu od oko 47,5 mil. KM nije neuobičajeni iznos troška u obezbjeđenju pomoćnih usluga na nivou elektroenergetskog sistema BiH.

U svakom slučaju, kako ste i naveli u svom članku, postupak nabavke pomoćne usluge aFRR-s trenutno je pred Uredom za razmatranje žalbi na osnovu žalbe koju je uputila JP Elektroprivreda BiH, gdje će se utvrditi osnovanost žalbenih navoda JP Elektroprivreda BiH.

Vezano za proces priključenja solarne elektrane kod Bugojna (FNE Gračanica 1 i 2) investitora JP Elektroprivreda BiH, postupak odobravanja priključenja sprovodi se u skladu sa jasno utvrđenim pravilima definisanim Pravilnikom o priključku koji odobrava Državna regulatorna komisija za električnu energiju. U skladu sa navedenim,  JP Elektroprivreda BiH je blagovremeno obavještena o narednim postupanjima NOSBiH-a po pitanju dalje procedure priključenja FNE Gračanica 1 i 2. Inače, zahtjevi investitora značajno premašuju trenutne mogućnosti prenosne mreže. Sa problemom priključenja novih objekata suočavaju se i drugi operatori sistema, kako u regionu tako i na nivou Europe. Sa istim problemom suočava se i sama JP Elektroprivreda BiH kao nadležni operator distributivnog sistema prilikom odobravanja priključenja na distributivnu mrežu. Rješenje problema je u adekvatnom proširenju kapaciteta prenosne mreže za što je nadležan Elektroprenos BiH.

Takođe, smatramo da su navodi u članku o imenovanjima Upravnog odbora i rukovodstva NOSBiH-a paušalni i da ih treba sagledati sa aspekta složene zakonske procedure.

Nadamo se da smo uspjeli odgovoriti na sve Vaše navode. Cilj nam je bio dati razumljive, kratke i jasne odgovore iako se radi o tehnički kompleksnoj i specifičnoj problematici. U posebnom dokumentu je dato šire obrazloženje nabavke balansne usluge aFRR-s posmatrano iz različitih uglova upravljanja elektroenergetskim sistemom i balansnog tržišta električne energije. Ovo obrazloženje dostavili smo i drugim medijskim kućama nakon što su izrazili interes i postavili konkretna pitanja na predmetnu nabavku, napisali su iz NOS-a.