Lekcije Evropi iz Ukrajine i Bosne i Hercegovine

Priredio: Faris Marukić

„Dva evropska naroda koja su najviše doprinijela odbrani evropskih demokratskih vrijednosti nakon Drugog svjetskog rata su zasigurno Bosanci i Ukrajinci. Ono što gledamo danas u Ukrajini je posljednja faza borbe koja je počela 1992. godine u Bosni i Hercegovini“, stoji u tekstu Instituta za geopolitiku, ekonomiju i sigurnost (IGES).

„ Nažalost Evropa tada nije pridavala veliku važnost razaranju Bosne i Hercegovine, tako da danas trpi posljedice koje se mogu u konačnici izroditi u evropski rat širih razmjera. Još uvijek postoji prostor za zaustavljanje takvog razvoja situacijeako u Evropi prevladaju one političke snage koje će se beskompromisno suprotstaviti nacionalistima i čvrsto stati iza evropskih principa demokratije i liberalne ekonomije!“

Ističe se da u politici, a ponajviše u diplomatiji kao jednoj od političkih poluga, najteže je suprotnu stranu izvesti na čistinu kako bi otrkila svoje stvarne stavove i namjere.

„Danas je u Evropi postalo očigledno, ono što je u Bosni i Hercegovini bilo jasno posljednje tri decenije. Na Bosnu i Hercegovinu je 1992. godine, nakon što se 65% građana na referendumu izjasnilo za suverenu, demokratsku i evropsku Bosnu i Hercegovinu, izvršena brutalna vojna agresija od strane susjedne Srbije. Samim tim izvršena je i agresija na demokratske principe na kojima počiva liberalni svijet, od strane autokratskog i nacionalističkog režima Slobodana Miloševića.“

 „Sudarile su se dvije suprotstavljene ideje od kojih je jedna liberalizam i demokratija a druga nacionalizam i autokratija“, ističe se.

Navodi se da je cijeli svijet je svjedočio gušenje Bosne i Hercegovine u krvi koje je na kraju završilo i genocidom, te da je tačno 30 godina nakon toga (sedam dana manje) izvršena brutalna vojna invazija Rusije na Ukrajinu.

„Isti scenario, ista retorika, isti spin kojim se opravdava napad jedne, na drugu suverenu zemlju. Pouka: Rusija je shvatila iz primjera Bosne i Hercegovine da Evropa samo deklarativno štiti svoje vrijednosti, ali ne i suštinski!“

„Niko u ovom trenutku ne razumije bolje šta se događa u Ukrajini od građana Bosne i Hercegovine proevropske orijentacije. Niko ne može razumjeti bolje u kojoj se fazi odbrane nalazi glavni grad Ukrajine Kijev, kao što to razumiju građani i branioci Sarajeva.“

Postoje neke razlike, objašnjavaju iz IGES-a:

„Razlike su u tome što se Sarajevo uspjelo odbraniti, a za Kijev vjerujemo da će uspjeti. Razlika je također u tome što se Bosna i Hercegovina uspjela odbraniti uz potpuni embargo na uvoz oružja tokom cijele agresije koja je trajala 4 godine, dok, srećom, Ukrajina dobija sve što joj je potrebno za odbranu. Bosna i Hercegovina je tada vapila za oružjem potrebnim za odbranu koje je krijumčarila, danas vapi za demokratijom koja joj se uskraćuje. S druge strane u Bosni i Hercegovini je zahvaljujući uspjehu tadašnje bh. diplomatije uspostavljena zabrana letova, dok je nebo nad Ukrajinom puno borbenih letjelica i ne postoji zabrana letova.“

Ipak postoje i neke očite sličnosti: „Ono što je isto u obje zemlje jeste da su Evropu i tada a i danas branili narodi koji su daleko slabiji od onoga ko je nasrtao i nasrće na njihove zemlje, a to su Bosanci i Ukrajinci. Istina je da je Evropa prihvatala izbjeglice iz Bosne i Hercegovine i to čini i danas primajući izbjeglice iz Ukrajine. Pouka: Evropa nije na vrijeme zaustavila krvoproliće u Bosni i Hercegovini, naprotiv uvela je embargo na uvoz oružja i uskratila organizovanu odbranu demokratskim snagama i legalnoj Vladi u Sarajevu. To je rezultiralo jačanjem nacionalističkih ideja na Balkanu i na istoku Evrope, što je dovelo do današnjeg rata u Ukrajini.“

„Da li bi se rat u Ukrajini uopšte desio da je Evropa pokazala odlučnost u odbrani Bosne i Hercegovine i vlastitih principa demokratije?“ značajno je pitanje koje se nameće. 

„Mi u Bosni i Hercegovini vjerujemo da ne bi“, ističe analiza.

 „Da je Evropa makar bila odlučnija u saniranju posljedica agresije na BiH drugačije bi razmišljali i oni koji su nasrnuli na Ukrajinu. Agresija na Bosnu i Hercegovinu je završena tako što su kažnjeni oni koji su odbranili evropske vrijednosti na Jugoistoku Evrope. Bosna i Hercegovina je dobila ustav u kojem apsolutna manjina od 23% u državnom parlamentu može zaustaviti sve odluke i zakone.“

Jasno se iznose i posljedice politika prema Bosni i Hercegovini.