Gotovo da ne prođe mjesec dana, a da jedna od evropskih zemalja ne razotkrije ruske špijunske ćelije. Hibridni rat, koji Rusija već decenijama vodi širom Evrope, u poslednjih godinu dana se još više razbuktao zbog brutalne ruske invazije na Ukrajinu, a sve pokazuje da Slovenija igra jednu od važnijih uloga. Posljednjih godina, prema našim informacijama, tiho su učestvovali u nizu uspješnih akcija razbijanja ruskih špijunskih ćelija. Britanski MI5 otkrio je da je Evropa samo prošle godine protjerala više od 400 ruskih špijuna. Većina kontraobavještajnih priča proletjela je ispod radara javnosti posljednjih godina, a hapšenje i podizanje optužnice usnulih špijuna u Ljubljani doveli su u prvi plan niz primjera evropske obavještajne saradnje, piše 24ur.com.
Ruski agent SVR Sergej Nikolajevič Pozdnjakov uhapšen je u Rimu u maju 2016. godine, ali tek danas znamo da je za to bila njegova sudbonosna posjeta Ljubljani neposredno prije sastanka u Rimu. Navodno je slovenačka obavještajno-sigurnosna služba bila na oprezu kada je predao 21.000 eura u zamjenu za USB stik sa strogo povjerljivim podacima. Prema našim informacijama, Pozdnjakov je bio izuzetno oprezan i nekoliko dana je putovao kao turista po Sloveniji prije nego što je upoznao portugalskog dvostrukog špijuna.
Rusi su zatim pridobili Frederica Carvalho Gila na svoju stranu, podmićenog agenta portugalske obavještajne službe SIS, a upravo je ovaj Rusima dostavljao strogo povjerljive informacije.
Ustupanje informacija
SOVA je očito podijelila svoje otkriće i fotografije sastanka s drugim evropskim kontraobavještajnim službama, jer su samo šest mjeseci kasnije i Pozdnjakov i Carvalho Gil bili vezani lisicama.
Ispostavilo se da im je to već treći susret, a prve sumnje na Portugalce nisu se formirale nigde drugde nego u Ljubljani. Kao rezultat toga, njegovi vlastiti kontraobavještajni agenti osumnjičili su ga za izdaju i ušli u trag na niskobudžetnom letu od Lisabona do Rima. Tamo su vrlo brzo mogli uočiti slično ponašanje kao u Ljubljani. Samo dan nakon dolaska krenuo je potpuno zaobilaznim putem od hotela do sastanka, ulazeći u radnje i odmah ih napuštajući, provjeravajući da li ga neko prati. Bio je u pravu, sastanak u potpuno neupadljivom kafiću Broj jedan u Trastaveru u Rimu presrelo je osam italijanskih agenata zajedno s tri detektiva iz portugalskog policijskog pravosuđa, koji su im mahali evropskim nalogom za hapšenje.
Kod Portugalaca je pronađeno dodatnih 10.000 eura i flaša viskija, plaćanje za nove povjerljive podatke. Tada 57-godišnji Carvalho Gil dao je ruskoj SVR informacije o NATO bazama, odbrambenim sistemima i zaštićenim komunikacijama. Gil je bio veteran portugalske obavještajne službe, šef odjela i imao je pristup informacijama od interesa za Ruse. Sergej Pozdnjakov je bio dio programa "ilegala".
Špijuni Maria Rosa Mayer Munos i Ludwig Gisch, koji su prije nekoliko sedmica bili zatvoreni u Ljubljani, dio su iste mreže i istog programa.
Portugalski dvostruki špijun negirao je optužbe, ali je Italija tužilaštvo prepustila Portugalu. U februaru 2018. osuđen je na sedam godina i četiri mjeseca zatvora na ročištima koja su bila zatvorena za javnost. Prema našim saznanjima, Pozdnjakov je već mahnuo diplomatskim pasošem u Rimu i vratio se nekažnjen, ili je bio prognan u Moskvu. Velik dio detalja ovog slučaja otkriven je već u toku sudskog postupka, ali tek danas je postalo jasno koliko je u ovom slučaju bila presudna uloga slovenačke SOVE, budući da su upravo njeni podaci bili osnova za europsku nalog za hapšenje.
Austrija gaji bliske veze s Putinom
Rusi su bili još uspješniji u saradnji sa austrijskim pukovnikom Martinom Möllerom.
Austrija nije članica NATO-a, ali je Möller tri decenije dostavljao evropske povjerljive informacije ruskoj vojnoj obavještajnoj službi GRU, a za to vrijeme je za njihovo objavljivanje dobio, prema nekim procjenama, mnogo više od 300.000 eura.
Prvi put je imao potvrđen sastanak sa ruskim kontaktima 1992. godine u Beču, a očigledno najkobniji kontakt za njega bio je u Piranu 2018. godine. Pušten je i prije hapšenja i suđenja u Salcburgu, gdje je osuđen na samo tri godine zatvora.
Austrija se, međutim, brzo našla na udaru kritika da je blaga kazna bila znak naklonosti Putinu, jer Austrija ima s Rusima gotovo jednako prijateljske odnose kao i Mađari.
Niska kazna navodno ukazuje da je Möller bio samo neznatan dio špijunske mreže, što je daleko od istine.
Kako se pokazalo na suđenju, a kako je otkrio slovački sajt dennik.sk, on je sarađivao sa ozloglašenom ruskom jedinicom 29155, čija je misija destabilizacija Evrope. Möller se tako povezuje s upotrebom otrova Novichok u Salisburiju i pokušajem državnog udara u Sjevernoj Makedoniji.
Pošto je imao pristup i podacima NATO-a, prodao je Rusima tajne vezane za zaštitu od improviziranih eksplozivnih naprava afganistanskih ekstremista. Podatke je snimao mini kamerom ili drugim snimačima, a osim podataka NATO-a, prodavao je i podatke Evropske odbrambene agencije - EDA.
Njegov prvi pretpostavljeni, ruski komandant u GRU Jurij J., prvi ga je naučio da koristi specijalnu satelitsku komunikaciju, jer mu je čak dodeljena posebna kodirana satelitska komunikacija sa vojnim satelitom Strijela-3 koji je djelovao iznad Evrope. Upravo su te uređaje austrijski istražitelji pronašli kod Möllera, a koristio je i mrtve tačke u šumi u Beču, gdje je ostavljao podatke Rusima da ih preuzmu.
Presuda u Crnoj Gori
