EU: Izbor između rata i mira

Smanjenje starosne granice birača na 16 godina

Snižavanjem izbornog praga povećala bi se veličina biračkog tijela, što bi povećalo legitimitet izbora i izabranih predstavnika, jer bi ih biralo šire biračko tijelo. Smanjenje starosne granice, a time i povećanje biračkog tijela, ne znači nužno i povećanje učešća birača (udio birača sa pravom glasa na izborima). Snižavanje starosne granice na predloženih 16 godina za sticanje biračkog prava i „proširivanje“ biračkog tijela može rezultirati apsolutno većim brojem glasača.

Zemlje poput Austrije, Belgije, Malte i Njemačke dozvolile su 16-godišnjacima da glasaju. Grčka je postavila sličnu starosnu granicu od 17 godina. Škotska je već dozvolila 16-godišnjacima da učestvuju na referendumu o nezavisnosti Škotske 2014.godine. Još uvijek postoje mnoge zemlje EU koje ne dozvoljavaju osobama mlađim od 18 godina da glasaju na izborima za Evropski parlament.

U 21. vijeku starost je jedan od rijetkih preostalih popisa koji, pored državljanstva i/ili prebivališta, ograničavaju aktivna i pasivna biračka prava. Diskriminacija po različitim osnovama, uključujući starost i nacionalnost, zabranjena je u EU. Pravo glasa je osnovno političko ljudsko pravo koje je neotuđivo i neprenosivo, pa se njegovo ograničenje mora posebno opravdati.

Nedovoljna zastupljenost mladih birača negativno utiče na kvalitet odlučivanja u lokalnim, nacionalnim i evropskim predstavničkim tijelima, jer se previše bave pitanjima prošlosti, a nedovoljno razvojnim pitanjima budućnosti. Dakle, predloženo smanjenje starosne granice za glasanje na 16 godina doprinijelo bi uravnoteženijem utjecaju različitih generacija na lokalno, nacionalno i evropsko odlučivanje. Vrijeme je da se preduzmu potrebne mjere, da se snizi izborni prag i da se mladima omogući da odlučuju o svojoj budućnosti u sadašnjosti.

Politika proširenja EU

Politika proširenja EU davala je novi zamah integraciji. Proširenje EU je često bilo odgovor na krize. 

Ruska invazija na Ukrajinu je šansa, da EU pokrene ubrzane mehanizme za proširenje, a to zavisi od postojanja političke volje unutar EU, da države zapadnog Balkana uključi u svoje članstvo, jer postoji realna opasnost, da se države zapadnog Balkana priklone nekim drugim interesnim sferama i integracijama. U državama zapadnog Balkana više ne postoji veliko oduševljenje za članstvom u EU, pojavljuje se alternativa članstvu u EU, jer je dosadašnja politika EU prema regionu temeljila na raznim oblicima uslovljavanja, ucjenjivanja i ponižavanja i građani je nisu prepoznali kao iskrenu. Ljudi na zapadnom Balkanu imaju snažan otpor do takvog odnosa EU prema njima. Ukoliko bi proširenje EU prioritetno povezivali sa Ukrajinom pa čak Moldavijom i Gruzijom zanemarujući zapadni Balkan to bi predstavljalo poraz evropske ideje u regionu i opasnost da zapadni Balkan bude zauvijek izgubljen za EU. Posebno zabrinjava formirana percepcija stanovništva zapadnog Balkana da EU prvenstveno „katolička Evropa“ ne želi u svoje članstvo zemlje sa dominantno pravoslavnim odnosno muslimanskim stanovništvom. 

 EU između rata i mira

Preteča EU bila je Zajednica uglja i čelika koja je nastala odmah nakon završetka 2.svjetskog rata kao mirovni projekt sa evroatlantskom osnovom. U međuvremenu je došlo do kvalitativnog i kvantitativnog napretka u Evropsku ekonomsku zajednicu, kasnije u Evropsku zajednici i sada u Evropsku uniju. 

Ne treba ignorirati činjenicu, da su u Evropi započeta oba svjetska rata i da je pitanje mira ključno pitanje za EU. To je posebno došlo do izražaja nakon ruske invazije na Ukrajinu i rata u Gazi. Da li će Evropa biti kontinent rata ili kontinent mira? To će u mnogome zavisiti i od predstojećih Evropskih izbora. 

 Izbor predsjednika/ce Evropske komisije – odsustvo vizionarstva

Nakon izbora jedan od prvih zadataka novoizabranih zastupnika u Evropskom parlamentu bit će izbor predsjednika/ce Evropske komisije. 

Političke stranke zastupljene u sedam klubova zastupnika Evropskog parlamenta izabrale su po jednog kandidata/kandidatkinju za mjesto predsjednika Evropske komisije, a za sada su to Ursula von der Leyen (Evropska narodna stranka), Walter Baier (Evropska ljevica), Sandro Gozi (Renew Europe), Terry Reintke (Evropska stranka zelenih) i Nicholas Schmit (Stranka evropskih socijalista).

Aktuelna predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen želi reizbor, a možda je sazrelo vrijeme da tu poziciju zauzme kandidat/kinja iz istočne Evrope. Šefovi 27 država ili vlada EU-a, koji čine Evropsko vijeće, uzet će u obzir izborne rezultate, a zatim izabrati kandidata/kandidatkinju čije će ime predložiti Evropskom parlamentu. Političke grupacije u Evropskom parlamentu mogle bi iskoristiti sistem vodećih kandidata - takozvanih Spitzenkandidata kao što su učinile 2014. godine. Prema tom načelu, svaka grupa predlaže predsjedničkog kandidata/kandidatkinju prije izbora, a grupa koja osvoji najviše zastupničkih mjesta ima mandat izabrati predsjednika/predsjednicu Evropske komisije. Nije isključeno da novi predsjednik/ca Evropske komisije bude neko ko nije bio Spitzenkandidat kao što se desilo na prošlim Evropskim izborima. 

Analitičari smatraju, piše Ifimes dalje, da su predstojeći Evropski izbori odlučujući za budućnost EU. EU bez temeljite reforme i prevazilaženja unutarnje krize ne može dugoročno preživjeti. Dosadašnji način vođenja EU je anahron uz odsustvo vizionarstva. Pitanje migranata odnosno azilne politike ne smije biti pitanje razdora unutar EU nego elemenat povezivanja u traženju odgovarajućeg rješenja. Bez jedinstvene vanjske i odbrambene politike EU ne može evaluirati u svom daljem razvoju. EU je još uvijek atraktivna i priviligirana za život što potvrđuju i brojni migranti, koji žele izabrati EU kao svoj novi dom za život i rad.